Giáo án Lịch sử và Địa lí 5 - Tuần 16

 LỊCH SỬ 
 BÀI 12: KHỞI NGHĨA LAM SƠN VÀ TRIỀU HẬU LÊ (Tiết 1) 
 I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT: 
 1. Năng lực đặc thù: 
 - Sưu tầm và giới thiệu được một số 4 liệu lịch sử (câu chuyện, văn bản, tranh ảnh 
liên quan đến khởi nghĩa Lam Sơn và Triều Hậu Lê. 
 - Kể lại được một số nét chính về khởi nghĩa Lam Sơn thông qua các câu chuyện về 
một số nhân vật lịch sử (ví dụ Lê Lợi, Nguyễn Trãi .) 
 - Kể lại được chiến thắng chi lăng có sử dụng liệu lịch sử (lược đồ, tranh ảnh, câu 
chuyện về ải Chi Lăng về Liễu Thăng, ) 
 2. Năng lực chung. 
 - Năng lực tự chủ, tự học: Chủ động tích cực sưu tầm, tìm hiểu một số tư liệu lịch 
sử ( câu chuyện, văn bản, tranh ảnh...) liên quan đến Khởi nghĩa Lam Sơn và triểu Hậu 
Lê. 
 - Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: giới thiệu được tư liệu lịch sử. Kể được 
nét chính về lịch sử Việt Nam thời Khởi nghĩa Lam Sơn thông qua các câu chuyện về 
một số nhân vật lịch sử : Lê Lợi, Nguyễn Trãi 
 - Năng lực giao tiếp và hợp tác: Nhận biết và trao đổi với bạn và mọi người về một 
số tư liệu lịch sử ( câu chuyện, văn bản, tranh ảnh...) liên quan đến Khởi nghĩa Lam 
Sơn. Có thói quen trao đổi, thảo luận cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ dưới sự hướng 
dẫn của giáo viên. 
 3. Phẩm chất. 
 - Phẩm chất yêu nước: Có thái độ yêu quê hương, đất nước, yêu lịch sửu Việt Nam 
qua các thời kì. 
 - Phẩm chất chăm chỉ: Ham học hỏi tim tòi để mở rộng sự hiểu biết về tư liệu lịch 
sử, nhân vật trong lịch sử. Biết ghi nhớ công ơn dựng nước của tổ tiên. 
 - Phẩm chất trách nhiệm: Tôn trọng và giữ gìn, phát huy truyền thống yêu nước, giữ 
nước. Có ý thức trách nhiệm với lớp, tôn trọng tập thể. 
 II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC 
 - SGK và các thiết bị, học liệu và đồ dùng phục vụ cho tiết dạy. 
 III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh 
1. Khởi động: 
- Mục tiêu: 
+ Tạo không khí vui vẻ, phấn khởi trước giờ học. 
+ Thông qua khởi động, giáo viên dẫn dắt bài mới hấp dẫn để thu hút học sinh tập 
trung. 
- Cách tiến hành: 
- GV cho HS quan sát hình 1 trả lời câu hỏi. - Cả lớp quan sát tranh và trả lời câu 
 hỏi: 
+ Em hãy nên tên địa danh trong bức tranh trên. - Bức tranh trên là Điện Lam Kinh 
+ Khu di tích trên ở đâu? Đây là khu di tích huyện Thọ Xuân, 
- GV nhận xét và dẫn dắt vào bài mới: tỉnh Thanh Hoá 
Điện Lam Kinh là một công trình kiến trúc 
trong khu di tích Lam Kinh (Thọ Xuân, Thanh 
Hoá) nơi Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa chống - HS lắng nghe. 
quân Minh thắng lợi. Công trình này được xây 
dựng vào triều Hậu Lê. Đây là một trong 
những triều đại tồn tại lâu dài nhất lịch sử và 
để lại nhiều dấu ấn đạm nét trong tiến trình 
lịch sử dân tộc. Bài học hôm nay cô mời các em 
cùng tìm hiểu điều đó. 
2. Hoạt động khám phá: 
- Mục tiêu: 
+ Học sinh nêu được khái quát về khởi nghĩa Lam Sơn (Thời gian bùng nổ và kết thúc, 
người lãn đạo, một số sự kiện và nhân vật tiêu biểu) 
+ Học sinh kể lại được chiến thắng Chi Lăng có sử dụng tư liệu lịch sử. 
- Cách tiến hành: 
Hoạt động khám phá. Khởi nghĩa 
Lam Sơn (1418-1427) 
a, Khái quát về khởi nghĩa Lam Sơn 
- GV yêu cầu HS làm việc chung cả lớp. - HS làm viẹc chung cả lớp. 
- GV yêu cầu HS đọc thông tin và trả lời - Đọc thong tin trong SGK và ttrar lời câu 
câu hỏi: hỏi: 
+ Nêu một số nét chính về khởi nghĩa 
Lam Sơn. 
- GV nhận xét tuyên dương. 
 + KHởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo, 
 diễn ra tại Lam Sơn (Thanh Hoá). 
 + Cuộc khởi nghĩa kéo dài 10 năm (1418-
 1427). 
 + Một số sự kiện tiêu biểu: Chuyển hướng 
 chiến lược vào Nghệ An (1424), chiến thắng 
 Tốt Động - Chúc Động (1426,) chiến thắng 
 Chi Lăng - Xương Giang (11 - 427), Hội thể 
 Đông Quan (12-1427) 
 + Nhiều nhân vật tiêu biểu gắn với khởi 
 nghĩa lam sơn như lê lợi, nguyễn trãi, lê lai, 
 trần nguyên hãn, nguyễn chích. 
- GV mời HS kể câu chuyện về một - HS kể lại câu chuyện về nhân vật trong 
nhân vật trong khởi nghĩa Lam Sơn. khởi nghĩa Lam Sơn. 
- GV mời cả lớp nhận xét, bổ sung - Cả lớp nhận xét, bổ sung 
- GV nhận xét, sửa sai. 
b. Chiến thắng Chi Lăng. 
- GV giới thiệu: Trong suốt 10 năm khởi - HS lắng nghe. 
nghĩa Lam Sơn có rất nhiều chiến thắng 
lớn khiến cho quân minh bị thiệt hại 
nặng nề. Trận Chi Lăng là một trong 
những trận đánh tiêu biểu và quyết định 
của khởi nghĩa Lam Sơn. 
- GV yêu cầu HS làm việc nhóm, đọc - HS làm việc nhóm: đọc thong tin trong 
thong tin trong SGK, quan sát lược đồ SGK, quan sát lược đồ trận Chi Lăng và kể 
trận Chi Lăng và kể lại câu chuyện lịch lại câu chuyện lịch sử về trận Chi Lăng. 
sử về trận Chi Lăng. 
- GV mời các nhóm kể chuyện. 
- GV mời các nhóm đánh giá nhận xét - Đại diện các nhóm kể chuyện trận Chi 
bàng bảng kiểm Lăng. 
- GV nhận xét, kết luận: Chiến thắng - Các nhóm đánh giá nhóm bạn kể chuyện 
Chi Lăng đã khiến cho mưu đồ cứu qua bản kiểm: 
viện thành Đông Quan của quân Minh 
bị tan vỡ, cùng với chiến thắng Xương 
Giang trong năm 1427 đã khiến cho 
quân Minh phải chấp nhận tiến hành 
Hội thể Đông Quan với nghĩa quân 
 và rút quân v c. Cu c 
Lam Sơn ề nướ ộ 
khởi nghĩa Lam Sơn kết thúc thắng 
lợi, chấm dứt ách đô hộ 20 năm của 
nhà Minh. Nước ta hoàn toàn độc lập. 
3. Hoạt động luyện tập. 
- Mục tiêu: 
+ Củng cố những kiến thức về khởi nghĩa Lam Sơn. 
+ Kể lại được một số nét chính về khởi nghĩa Lam Sơn thông qua các câu chuyện về 
một số nhân vật lịch sử (ví dụ Lê Lợi, Nguyễn Trãi .). 
- Cách tiến hành: 
Hoạt động luyện tập: Thi kể chuyện lịch sử 
- GV tổ chức thi kể chuyện lịch sử - HS lắng nghe cách thi. 
- Hình thức thi: thi theo nhóm, mỗi nhóm đại - HS thảo luận, và chọn 1 câu chuyện 
diện 1 bạn tham gia. lịch sử, đọc thông tin trong SGK, đưa 
- Nội dung: chọn 1 trong 3 câu chuyện: ra ý chính câu chuyện, cách kể 
+ Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa chuyện, 
+ Lê Lai quên mình cứu chúa. 
+ Trận Chi Lăng 
- GV mời đại diện các nhóm thi kể chuyện lịch - Đại diện các nhóm thi kể chuyện lịch 
sử. sử. 
- GV mời các nhóm khác nhận xét. - Đại diện các nhóm khác nhận xét. 
- GV nhận xét chung tuyên dương các nhóm. - HS lắng nghe, rút kinh nghiệm. 
4. Vận dụng trải nghiệm. 
- Mục tiêu: 
+ Củng cố những kiến thức đã học trong tiết học để học sinh khắc sâu nội dung. 
+ Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. 
+ Tạo không khí vui vẻ, hào hứng, lưu luyến sau khi học sinh bài học. 
- Cách tiến hành: 
- GV yêu cầu HS về nhà thu thập một số tư - Học nhận nhiệm vụ để về nhà tìm 
liệu về 2 nhân vật lịch sử bằng tranh hoặc các hiểu, thu thập tư liệu các nhân vật lịch 
câu chuyện lịch sử về Lê Lai, Nguyễn Trãi. sử hoặc tìm hiểu một sô câu chuyện 
- GV nhận xét tuyên dương. lịch sử Lê Lai, Nguyễn Trãi. 
- Nhận xét sau tiết dạy. - HS lắng nghe, rút kinh nghiệm. 
- Dặn dò về nhà. 
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY: 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 --------------------------------------------------- 
 LỊCH SỬ 
 BÀI 12: KHỞI NGHĨA LAM SƠN VÀ TRIỀU HẬU LÊ (Tiết 2) 
 I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT: 
 1. Năng lực đặc thù: 
 - Trình bày được những nét chính về lịch sử Việt Nam thời Hậu Lê thông qua các 
câu chuyện về một số nhân vật lịch sử ( vua Lê Thánh Tông, Lương Thế Vinh,...). 
 2. Năng lực chung. 
 - Năng lực tự chủ, tự học: Chủ động tích cực sưu tầm, tìm hiểu một số tư liệu lịch 
sử ( câu chuyện, văn bản, tranh ảnh...) liên quan đến thời Hậu Lê. 
 - Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Trình bày được những nét chính về lịch sử 
Việt Nam thời Hậu Lê thông qua các câu chuyện về một số nhân vật lịch sử. 
 - Năng lực giao tiếp và hợp tác: Nhận biết và trao đổi với bạn và mọi người về một 
số tư liệu lịch sử. Có thói quen trao đổi, thảo luận cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ dưới 
sự hướng dẫn của giáo viên. 
 3. Phẩm chất. 
 - Phẩm chất yêu nước: Có thái độ yêu quê hương, đất nước, yêu lịch sử Việt Nam 
qua các thời kì. 
 - Phẩm chất chăm chỉ: Ham học hỏi tim tòi để mở rộng sự hiểu biết về tư liệu lịch 
sử, nhân vật trong lịch sử. Biết ghi nhớ công ơn dựng nước của tổ tiên. 
 - Phẩm chất trách nhiệm: Tôn trọng và giữ gìn, phát huy truyền thống yêu nước, giữ 
nước. Có ý thức trách nhiệm với lớp, tôn trọng tập thể. 
 II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC 
 - SGK và các thiết bị, học liệu và đồ dùng phục vụ cho tiết dạy. 
 III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh 
1. Khởi động: 
- Mục tiêu: 
+ Tạo không khí vui vẻ, phấn khởi trước giờ học. 
+ Thông qua khởi động, giáo viên dẫn dắt bài mới hấp dẫn để thu hút học sinh tập 
trung. 
- Cách tiến hành: 
- GV tổ chức trò chơi khởi động: “Em yêu lịch - HS lắng nghe luật chơi 
sử” với 4 câu hỏi. 
- Hình thức chơi: HS xung phong chơi cá nhân, - HS tham gia trò chơi. 
chọn nhân vật lịch sử em thích và trả lời câu hỏi 
ẩn bên trong. Trả lời đúng được GV tuyên 
dương, trả lời sai nhường câu hỏi cho bạn khác. 
Trò chơi kết thúc khi cả 4 câu hỏi được chọn. 
Câu 1: Điện Lam Kinh ở đâu? Câu 1: Điện Lam Kinh ở khu di tích 
 Lam Kinh huyện Thọ Xuân, tỉnh 
 Thahh Hoá. 
Câu 2: Nguyễn Trãi đã dâng lên Lê Lợi cuốn Câu 2: Nguyễn Trãi đã dâng lên Lê 
sách gì? Lợi cuốn sách “Bình Ngô sách” 
Câu 3: Ai là người đóng giả Lê Lợi xông trận để Câu 3: Lê Lai là người đóng giả Lê 
cứu Lê Lợi? Lợi xông trận để cứu Lê Lợi. 
Câu 4: Ải Chi Lăng thuộc địa danh nào? Câu 4: Ải Chi Lăng thuộc huyện 
 Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn. 
- GV tổng kết trò chơi, tuyên dương và dãn dắt 
vào bài mới. 
2. Hoạt động khám phá: 
- Mục tiêu: 
 + Trình bày được những nét chính về lịch sử Việt Nam thời Hậu Lê thông qua các 
câu chuyện về một số nhân vật lịch sử ( vua Lê Thánh Tông, Lương Thế Vinh,...). 
- Cách tiến hành: 
Hoạt động khám phá . Triều Hậu Lê 
và công cuộc xây dựng đất nước. 
- GV yêu cầu HS làm việc chung cả lớp. - HS làm viẹc chung cả lớp. 
- GV yêu cầu HS đọc thông tin và trả lời - Đọc thông tin trong SGK và trả lời câu hỏi: 
câu hỏi: 
+ Nêu một số nét chính về lịch sử Việt + Bộ máy nhà nước được tổ chức chặt chẽ, 
Nam Triều Hậu Lê. quy củ. 
 + Nhà nước chú trọng phát triển kinh tế, đặc 
 biệt là kinh tế nông nghiệp. 
 + Đất nước thịnh đạt nhất dưới thời vua Lê 
 Thánh Tông. 
- GV nhận xét, tuyên dương. + Văn học và khoa học cũng đạt được nhiều 
 thành tựu với các tác giả tiêu biểu như: 
 Nguyễn Trãi, Ngô Sỹ Liên, 
3. Hoạt động luyện tập. 
- Mục tiêu: 
+ Củng cố những kiến thức về khởi nghĩa Lam Sơn. 
+ Kể lại được một câu chuyện về nhân vật lịch sử đã học trong bài. 
- Cách tiến hành: 
Hoạt động luyện tập: Thi kể chuyện 
lịch sử - HS lắng nghe cách thi. 
- GV tổ chức thi kể chuyện lịch sử - HS thảo luận, và chọn 1 câu chuyện lịch 
- Hình thức thi: thi theo nhóm, mỗi nhóm sử, đọc thông tin trong SGK, đưa ra ý chính 
đại diện 1 bạn tham gia. câu chuyện, cách kể chuyện, 
- Nội dung: chọn 1 trong 2 câu chuyện: 
+ Lê Thánh Tông – Nhà chính trị tài ba. 
+ Trạng Lường Lương Thế Vinh. 
+ Trận Chi Lăng 
- GV mời đại diện các nhóm thi kể - Đại diện các nhóm thi kể chuyện lịch sử. 
chuyện lịch sử. 
- GV mời các nhóm khác nhận xét. - Đại diện các nhóm khác nhận xét theo 
 bảng kiểm: 
- GV nhận xét chung tuyên dương các - HS lắng nghe, rút kinh nghiệm. 
nhóm. 
4. Vận dụng trải nghiệm. 
- Mục tiêu: 
+ Củng cố những kiến thức đã học trong tiết học để học sinh khắc sâu nội dung. 
+ Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. 
+ Tạo không khí vui vẻ, hào hứng, lưu luyến sau khi học sinh bài học. 
- Cách tiến hành: 
- GV yêu cầu HS về nhà thu thập một số tư - Học nhận nhiệm vụ để về nhà tìm 
liệu về các nhân vật lịch sử đã học bằng tranh, hiểu, thu thập tư liệu nhân vật lịch sử 
ảnh hoặc các câu chuyện lịch sử đã nghe, đã Lương Thế Vinh. 
đọc về nhân vật lịch sử Lương Thế Vinh. 
- GV nhận xét tuyên dương. - HS lắng nghe, rút kinh nghiệm. 
- Nhận xét sau tiết dạy. 
- Dặn dò về nhà. 
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY: 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ---------------------------------------------------