Giáo án Lịch sử và Địa lí 5 (Kết nối tri thức) - Tuần 12

 BÀI 9: TRIỀU LÝ VÀ VIỆC ĐỊNH ĐÔ Ở THĂNG LONG ( TIẾT 2) 
 TRIỀU LÝ XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC 
 I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT: 
 1. Năng lực đặc thù: 
 Năng lực khoa học lịch sử: 
 - Trình bày được một số nét chính về lịch sử Việt Nam thời nhà Lý Thông qua các 
câu chuyện về một số nhân vật lịch sử như Lý Công Uẩn, Lý Thường Kiệt, Nguyên Phi 
Ỷ Lan, Từ Đạo Hạnh, 
 2. Năng lực chung. 
- Năng lực tự chủ, tự học: Chủ động tích cực vận dụng kiến thức, kĩ năng để tìm hiểu 
về lịch sử triều đại nhà Lý. 
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo : Kể được một số câu chuyện về các nhân vật 
tiêu biểu thời nhà Lý 
 - Năng lực giao tiếp và hợp tác: Nhận biết và trao đổi với bạn và mọi người về các 
tư liệu lịch sử thời nhà Lý. Có thói quen trao đổi, thảo luận cùng nhau hoàn thành 
nhiệm vụ dưới sự hướng dẫn của giáo viên. 
 3. Phẩm chất. 
 - Phẩm chất chăm chỉ: Ham học hỏi tim tòi để mở rộng hiểu biết vận dụng những 
kiến thức đã học vào thực tế. 
- Phẩm chất trách nhiệm : bồi dưỡng tinh thần yêu nước lòng tự hào về truyền thống 
lịch sử dân tộc thông qua việc giữ gìn phát huy di sản của thời Lý . 
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC 
 - SGK, phiếu bài tập, bảng nhóm, tranh ảnh, câu chuyện và tư liệu liên quan đến 
triều Lý như: Lý Công Uẩn Lý Thường Kiệt Nguyên Phi Ỷ Lan Từ Đạo Hạnh, 
III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: 
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh 
1. Khởi động: 
- Mục tiêu: 
+ Tạo không khí vui vẻ, phấn khởi trước giờ học. 
+ Thông qua khởi động, giáo viên dẫn dắt bài mới hấp dẫn để thu hút học sinh tập 
trung. 
- Cách tiến hành: 
 - Gv tổ chức cho HS chơi trò chơi “ Ô cửa bí mật”. 
 Luật chơi như sau: Phía sau ô cửa của chúng ta là 
 một bức tranh. Để lật mở được bức tranh em phải 
 trả lời 4 câu hỏitrắc nghiệm. Các em sẽ dùng bảng 
 con để ghi chữ cái trước đáp án đúng. 
Câu 1: Vua Lý Thái Tổ quyết định dời đô từ Hoa 
Lư ra Thăng Long ( Hà Nội ngày nay) vào năm 
nào? 
A. 1005 B. 1020 C. 1009 D. 1010 - Đáp án D 
 Câu 2: Vì sao vua Lý Thái Tổ dời đô về Đại La? 
 A. Vì đây là vùng đất giàu có, nhiều của cải, vàng 
 bạc. 
 B. Vì đây là vùng đất rộng, lại bằng phẳng, dân cư 
 khổ vì ngập lụt. 
 C. Vì đây là vùng đất mà giặc không dám đặt chân 
 đến. 
 D. Vì đây là trung tâm của đất nước, đất rộng - Đáp án D 
 không bị ngập lụt. 
 Câu 3: Kinh đô cũ của nước ta trước khi rời đô ra - Kinh đô Hoa Lư? ( Ninh Bình) 
 thành Đại La tên là gì? (HS viết bảng con) 
 Câu 4: Tên thật của vua Lý Thái Tổ là gì? - Lý Công Uẩn. 
 - GV mở bức tranh trong ô cửa bí mật là Hoàng 
 thành Thăng Long. 
 - Năm 1010, Vua Lý Thái Tổ sau khi dời đô từ Hoa 
 Lư đã cho xây dựng Kinh Thành Thăng Long trong 
 đó có Hoàng thành( nơi làm việc của vua và triều 
 đình). Vào năm 2010, Hoàng thành Thăng Long 
 được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế 
 giới. Ngoài Hoàng Thành ra thì triều đình nhà Lý 
 còn có những đóng góp gì cho dân tộc, chúng ta 
cùng tìm hiểu qua bài học hôm nay. 
2. Hoạt động khám phá: 
- Mục tiêu: 
+ Trình bày được một số nét chính về lịch sử Việt Nam thời nhà Lý Thông qua các câu 
chuyện về một số nhân vật lịch sử như Lý Công Uẩn, Lý Thường Kiệt, Nguyên Phi Ỷ 
Lan, Từ Đạo Hạnh, 
 + Sưu tầm và giới thiệu được một số tư liệu lịch sử Câu Chuyện Văn bản, tranh ảnh 
liên quan đến triều Lý. 
- Cách tiến hành: 
 Hoạt động 1:Tìm hiểu về công cuộc xây dựng 
và bảo vệ đất nước của triều Lý : 
- GV gọi HS đọc nội dung trong SGK/42 - HS đọc thông tin trong sách giáo 
- Đọc thông tin, em hãy thảo luận nhóm 4 và ghi khoa 
vào bảng nhóm một số nét chính về công cuộc 
xây dựng và bảo vệ đất nước của triều Lý. 
- GV tổ chức cho các cặp chia sẻ và cả lớp thảo - Hs làm việc cá nhân, thảo luận 
luận các cặp đôi khác lắng nghe xét bổ sung nhóm. 
 - GV nhận xét, đánh giá phần trình bày của các 
cặp và phần thảo luận của cả lớp. - Đại diện nhóm chia sẻ 
 - Hoàn thiện bộ máy nhà nước từ 
 Trung ương đến địa phương. 
 - Chú trọng phát triển kinh tế, 
=> GV chốt: Để có được những thành tựu ấy, đất khuyến khích sản xuất nông nghiệp 
nước Đại Việt đã có rất nhiều người tài giúp nhờ gió mùa màng bội thu 
nước, nổi bật nhất là Lý Thường Kiệt. Vậy ông - Phật Giáo phát triển. 
có công lao như thế nào chúng ta cùng tìm hiểu - Lãnh đạo nhân dân kháng chiến 
trong HĐ 2. chống Tống giành thắng lợi. 
Hoạt động 2: Công lao của Lý Thường kiệt 
- GV yêu cầu HS đọc câu chuyện lịch sử Lý 
Thường Kiệt và cuộc chiến chống quân Tống rồi 
thảo luận nhóm đôi nêu những công lao của ông. 
 - HS đọc to, cả lớp đọc thầm. 
 - Hs đọc rồi thảo luận nhóm, đại 
 diện nhóm trình bày, các nhóm khác 
 bổ sung. 
 - Công lao của ông LTK: lãnh đạo 
 nhân dân đánh tan quân Tống xâm 
 lược năm 1077. 
=> Gv chốt : Không chỉ là một nhà quân s , nhà 
chính tr , ông còn để lại cho hậu thế rất nhiều 
 ự
áng thơ hay mà nổi tiếng nhất là bài thơ Nam 
 ị
Quốc Sơn Hà được xem như bản tuyên ngôn độc 
lập đầu tiên của đất nước ta. 
 - Không chỉ có Lý Thường Kiệt, nước Đại Việt 
thời Nhà Lý còn có rất nhiều người tài giỏi, có 
công với đất nước, chúng mình hãy cùng nhau 
tìm hiểu qua hoạt động luyện tập. 
3. Hoạt động luyện tập. 
- Mục tiêu: 
+ Học sinh kể được câu chuyện về một số nhân vật tiêu biểu thời Lý. 
- Cách tiến hành: 
 - Gv yêu cầu HS ghi vào giấy nháp tên một số - Hs làm việc cá nhân. 
nhân vật tiêu biểu thời nhà Lý và công lao của họ 
đối với đất nước. 
- Thảo luận nhóm đôi theo hình thức Lẩu băng - Thảo luận nhóm. 
chuyền, nói cho nhau nghe những điều em biết. - HS trình bày ý kiến: 
 - Nguyên Phi Ỷ Lan giúp Vua Lý 
 Thánh Tông vua Lý Nhân Tông trị 
 nước. 
 - Từ Đạo Hạnh là một thiền sư nổi 
 tiếng, người đã đặt nền móng cho 
 Phật Giáo mang bản sắc dân tộc. 
- Gv yêu cầu học sinh lựa chọn câu chuyện kể - HS TL nhóm đôi 
trong nhóm đôi cho nhau nghe về một số nhân 
vật tiêu biểu thời nhà Lý. - Hs kể. 
- GV nhận xét, đánh giá phần kể chuyện . 
4. Vận dụng: 
- Mục tiêu: 
+ Củng cố những kiến thức đã học trong tiết học để học sinh khắc sâu nội dung. 
+ Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Qua đó phát triển năng lực khoa học lịch sử 
+ Tạo không khí vui vẻ, hào hứng, lưu luyến sau khi học sinh bài học. 
- Cách tiến hành: 
- GV mời HS chia sẻ những điều em biết về triều - Học sinh tham gia chia sẻ 
đình nhà Lý. 
- Kể tên các vị vua nhà Lý mà em biết. Lý Thái Tổ (1010-1028) 
- GV nhận xét tuyên dương. Lý Thái Tông (1028-1954) 
- Nhận xét sau tiết dạy. Lý Thánh Tông (1054-1072) 
 Lý Nhân Tông (1072-1127) 
 Lý Thần Tông (1127-1138) 
 Lý Anh Tông (1138-1175) 
 Lý Cao Tông (1175-1210) 
 Lý Huệ Tông (1210-1224) 
 Lý Chiêu Hoàng (1224-1225) 
- Dặn dò về nhà tiếp tục tìm hiểu, sưu tầm và giới 
thiệu được một số tư liệu lịch sử, câu chuyện, văn 
bản, tranh ảnh liên quan đến triều Lý. 
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY: 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 --------------------------------------------------- 
 BÀI 9: TRIỀU LÝ VÀ VIỆC ĐỊNH ĐÔ Ở THĂNG LONG ( TIẾT 3) 
 LUYỆN TẬP 
 I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT: 
 1. Năng lực đặc thù: 
 Năng lực khoa học lịch sử: Năm được những nét chính của lịch sử Việt Nam dưới 
thời nhà Lý. 
 2. Năng lực chung. 
- Năng lực tự chủ, tự học: Chủ động tích cực vận dụng kiến thức, kĩ năng để tìm hiểu 
về lịch sử triều đại nhà Lý. 
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Vẽ được sơ đồ tư duy thể hiện được những 
nét chính của lịch sử Việt Nam dưới thời nhà Lý. Kể được câu chuyện về một nhân vật 
tiêu biểu thời nhà Lý. 
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Nhận biết và trao đổi với bạn và mọi người về các tư 
liệu lịch sử thời nhà Lý. Có thói quen trao đổi, thảo luận cùng nhau hoàn thành nhiệm 
vụ dưới sự hướng dẫn của giáo viên. 
 3. Phẩm chất. 
 - Phẩm chất chăm chỉ: Ham học hỏi tim tòi để mở rộng hiểu biết vận dụng những 
kiến thức đã học vào thực tế. 
- Phẩm chất trách nhiệm : bồi dưỡng tinh thần yêu nước lòng tự hào về truyền thống 
lịch sử dân tộc thông qua việc giữ gìn phát huy di sản của thời Lý . 
 II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC 
- SGK, phiếu bài tập, bảng nhóm, tranh ảnh, câu chuyện và tư liệu liên quan đến vua 
Lý Công Uẩn, tác phẩm Chiếu Dời Đô. 
 III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh 
1. Khởi động: 
- Mục tiêu: 
+ Tạo không khí vui vẻ, phấn khởi trước giờ học. 
+ Thông qua khởi động, giáo viên dẫn dắt bài mới hấp dẫn để thu hút học sinh tập 
trung. 
- Cách tiến hành: 
 - Gv tổ chức cho HS chơi trò chơi Rung 
chuông Vàng. 
- GV phổ biến luật chơi: có 4 câu hỏi , mỗi câu 
hỏi các em suy nghĩ trong 10 giây rồi chọn 1 
đáp án đúng bằng cách viết vào bảng con. - HS chơi trò chơi 
Câu 1: Khi còn nhỏ, vua Lý Thái Tổ đã theo 
học ai ? - Đáp án : 1B 
A. Nhà sử học Ngô Sỹ Liên. 
B. Nhà sư Vạn Hạnh. 
C. Võ Tướng Trần Hưng Đạo. 
D. Quan ngự sử Trương Đỗ. 
Câu 2: Nhân vật làm nổi bật lên vai trò của một 
người phụ nữ trong việc trị nước dưới thời Lý 
là: 
A. Nguyên Phi Ỷ Lan - Đáp án: 2A 
B. Linh Chiếu Hoàng thái hậu. 
C. Chiêu Linh Hoàng thái hậu. 
D. Đàm Thái hậu. 
Câu 3: Câu nào sau đây không phải một câu 
thơ trong bài thơ “Nam quốc sơn hà”? ( bản 
dịch) 
A. Sông núi nước Nam vua Nam ở. 
B. Rành rành định phận ở sách Trời. 
C. Cớ sao chúng bay tới xâm phạm. 
D. Ta phải đánh cho quân giặc lùi. - Đáp án: 3D 
 Câu 4: Trong khoảng thời gian năm (1075 – 
1077), Triều Lý đã lãnh đạo nhân dân kháng 
chiến chống quân xâm lược nào? 
A. Thanh 
B. Tống - Đáp án: 4B 
C. Ngô 
D. Đuờng 
=> Gv chốt đáp án đúng và tuyên dương. 
- Giới thiệu bài. 
2. Hoạt động luyện tập. 
- Mục tiêu: 
 + Củng cố lại nội dung bài học. 
- Cách tiến hành: 
Hoạt động luyện tập 1: 
- Học sinh đọc yêu cầu 1 trong SGK phần luyện 
tập trang 43. 
- Hãy vẽ sơ đồ tư duy thể hiện những nét chính - Hs thảo luận cách vẽ. 
của lịch sử Việt Nam dưới triều Lý. - Tiêu chí đánh giá sơ đồ tư duy: 
- Học sinh làm việc nhóm 6. 
 - Hs chia sẻ bài làm. 
 - HS nhận xét, bổ sung. 
- GV nhận xét, tuyên dương nhóm vẽ đúng, 
đẹp. 
Hoạt động luyện tập 2: Kể chuyện về một 
nhân vật lịch sử . 
- HS đọc yêu cầu bài 2. - HS đọc 
 - HS làm việc cá nhân lựa chọn 
 truyện 
 - HS kể trước lớp. 
 - HS tự đánh giá nhau theo các tiêu 
 chí sau: 
- Gv nhận xét, đánh giá. 
4. Vận dụng: 
- Mục tiêu: 
+ Củng cố những kiến thức đã học trong tiết học để học sinh khắc sâu nội dung. 
+ Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Qua đó phát triển năng lực khoa học lịch sử 
+ Tạo không khí vui vẻ, hào hứng, lưu luyến sau khi học sinh bài học. 
- Cách tiến hành: 
- Gv yêu cầu Hs kể tên những thành tựu, công - Hs trình bày với nhiều hình thức 
trình kiến trúc mà em biết thời nhà Lý. thể hiện khác nhau. 
 - Văn Miếu Quốc Tử Giám, Hoàng 
 thành Thăng Long, chùa Một Cột, 
 chùa Thắng Nghiêm, chùa Chân 
 Giáo, tháp Báo Thiên (Hà Nội); chùa 
 Dạm (Bắc Ninh), chùa Long Đọi Sơn 
 (Hà Nam),... 
- Gv nhận xét, tuyên dương. 
- Dặn dò: Sưu tầm tư liệu , tranh ảnh về lịch sử 
Việt Nam thời nhà Trần. 
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY: 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ---------------------------------------------------