Giáo án Lịch sử và Địa lí 5 - Tuần 13

 LỊCH SỬ 
 BÀI 10: TRIỀU TRẦN XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC VÀ KHÁNG CHIẾN 
 CHỐNG QUÂN MÔNG – NGUYÊN XÂM LƯỢC (tiết 1) 
 I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT: 
 1. Năng lực đặc thù: 
 – Trình bày được những nét chính về lịch sử Việt Nam thời nhà Trần thông qua các 
câu chuyện về một số nhân vật lịch sử (ví dụ: Trần nhân Tông, Trần Quốc Tuấn, Phạm 
Ngũ Lão, Trần Quốc Toản, Yết Kiêu, Dã Tượng, Nguyễn Hiền, Mạc Đĩnh Chi, Chu 
Văn An,...). 
 – Kể lại được chiến thắng Bạch Đằng có sử dụng tư liệu lịch sử (lược đồ, tranh ảnh, 
câu chuyện về Trần Quốc Tuấn đánh giặc trên sông Bạch Đằng,...). 
 2. Năng lực chung. 
 + Năng lực tự chủ và tự học thông qua các hoạt động cá nhân để hoàn thành những 
nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và ở nhà. 
 + Năng lực giao tiếp và hợp tác thông qua hoạt động nhóm, toàn lớp để hoàn thành 
các nhiệm vụ học tập. 
 + Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: phát hiện được vấn đề từ các nhiệm vụ 
học tập và tìm cách giải quyết chúng 
 3. Phẩm chất. 
 - Phẩm chất chăm chỉ: Ham học hỏi tìm tòi để mở rộng sự hiểu biết về lịch sử Việt 
Nam 
 - Phẩm chất trách nhiệm: Có trách nhiệm trong học tập. 
 II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC 
 - SGK và các thiết bị, học liệu và đồ dùng phục vụ cho tiết dạy. 
 III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh 
1. Khởi động: 
- Mục tiêu: 
+ Tạo không khí vui vẻ, phấn khởi trước giờ học. 
+ Thông qua khởi động, giáo viên dẫn dắt bài mới hấp dẫn để thu hút học sinh tập 
trung. 
- Cách tiến hành: 
 - GV yêu cầu HS đọc đoạn thơ của Bác Hồ. - HS thực hiện. Nhà Trần thống trị giang san 
 Trị yên trong nước, đánh tan giặc ngoài 
 Đời Trần văn giỏi võ nhiều, 
 Ngoài dân thịnh vượng, trong triều hiền minh. 
- Yêu cầu HS ghi lại những suy nghĩ, nhận xét - HS thực hiện. 
của HS: 
- GV mời một số học sinh trình bày - Những điều em biết nhà Trần 
- GV nhận xét và dẫn dắt vào bài mới: ..... 
Vừa rồi các em đã trình bày những hiểu biết về - HS lắng nghe. 
triều đại Nhà Trần. Để tìm hiểu sâu hơn về Nhà 
Trần, chúng ta cùng vào bài học ngày hôm 
nay: Bài 10 – Triều Trần xây dựng đất nước 
và kháng chiến chống quân Mông-Nguyên 
xâm lược. 
2. Hoạt động khám phá: 
- Mục tiêu: 
+ HS trình bày được sự thành lập của Triều Trần. 
+ HS trình bày được công cuộc xây dựng đất nước thời Trần về tổ chức chính quyền. 
- Cách tiến hành: 
Hoạt động 1. Tìm hiểu về Triều Trần và 
công cuộc xây dựng đất nước. 
a. Sự ra đời Triều Trần 
- GV tổ chức cho HS đọc thông tin trong - HS đọc thông tin . 
SGK và trả lời câu hỏi: 
+ Nhà Trần được thành lập như thế nào? Cuối thế kỉ XII, nhà Lý suy yếu, phải 
 dựa vào họ Trần để dẹp các thế lực 
 chống đối. Nhờ đó, họ Trần đã từng 
 bước thâu tóm được quyền lực. Đầu 
 năm 1226, Lý Chiêu Hoàng – vị vua 
 cuối cùng của nhà Lý phải nhường ngôi 
 cho chồng là Trần Cảnh, nhà Trần được 
 thành lập. 
+ Vị vua đầu tiên là ai? Trần Cảnh là vua đầu tiên của Triều 
 Trần - GV mời HS báo cáo kết quả. - HS báo cáo kết quả. 
- GV nhận xét, tuyên dương. - HS lắng nghe, rút kinh nghiệm. 
b. công cuộc xây dựng đất nước. 
GV yêu cầu HS đọc đoạn thông tin “Thời nhà 
Trần, đất nước” trong SGK, thảo luận 
nhóm thực hiện các nhiệm vụ: 
+ Nêu nhận xét của em về tổ chức chính + Thời nhà Trần, bộ máy nhà nước 
quyền thời Trần. được tổ chức chặt chẽ để quản lí và xây 
Việc các vua nhường ngôi sớm cho con và dựng đất nước. 
xưng làm 
+ Thái Thượng Hoàng, cùng vua quản lí đất + Các vua Trần nhường ngôi sớm cho 
nước nhằm mục đích gì? con và xưng là Thái Thượng hoàng, 
 cùng vua quản lí đất nước nhằm mục 
 đích rèn luyện cho vua trẻ cách xử lí 
 công việc triều chính, tăng hiệu qủa 
 trong giải quyết công việc. 
- GV nhận xét, tuyên dương. 
- GV hướng dẫn HS đọc câu chuyện Thượng - HS thực hiện nhiệm vụ. 
Hoàng Trần Nhân Tông dạy vua, sau đó thực 
hiện yêu cầu: Kể lại câu chuyện và cho biết 
câu chuyện đó muốn nói lên uđiề gì? 
GV mời một số HS đại diện nhóm kể chuyện - Đại diện nhóm kể chuyện và trả lời 
và trả lời câu hỏi trước lớp, các nhóm khác câu hỏi trước lớp, các nhóm khác lắng 
lắng nghe và bổ sung. nghe và bổ sung. 
GV nhận xét, đánh giá về hoạt động kể 
chuyện của HS. 
GV chốt lại nội dụng: Câu chuyện chứng tỏ - HS lắng nghe. 
Thái Thượng Hoàng rất nghiêm khắc trong 
việc răn dạy để nhà vua tu dưỡng, rèn luyện 
trở thành vị vua mẫu mực. 
3. Hoạt động luyện tập. 
- Mục tiêu: 
+ HS trình bày được thời gian thành lập của Triều Trần. 
+ HS trình bày được công cuộc xây dựng đất nước thời Trần về tổ chức chính quyền. - Cách tiến hành: 
Hoạt động trò chơi: 
- GV tổ chức trò chơi Ai nhanh hơn 
- Chuẩn bị: Câu hỏi. 
- Cách chơi: Chơi cá nhân . Giáo viên nêu câu 
hỏi. Trong trong thời gian nhanh trả lời câu - HS lắng nghe luật chơi. 
hỏi sẽ nhận quà. 
Nhà trần thành lập vào thời gian nào. - HS tham gia chơi. 
Cha của vua gọi là gì? Năm 1226 
 Thái Thượng hoàng 
- GV tổng kết trò chơi. 
- GV nhận xét chung tuyên dương. 
4. Vận dụng trải nghiệm. 
- Mục tiêu: 
+ Củng cố những kiến thức đã học trong tiết học để học sinh khắc sâu nội dung. 
+ Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Qua đó phát triển năng lực công nghệ và 
năng lực thẩm mĩ. 
+ Tạo không khí vui vẻ, hào hứng, lưu luyến sau khi học sinh bài học. 
- Cách tiến hành: 
- GV mời HS chia sẻ về những hiểu biết của - Học sinh tham gia chia sẻ. 
mình về Triều Trần. - HS lắng nghe, rút kinh nghiệm. 
- GV nhận xét tuyên dương. (có thể cho xem 
video) 
- Nhận xét sau tiết dạy. 
- Dặn dò về nhà. 
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY: 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 LỊCH SỬ 
 BÀI 10: TRIỀU TRẦN XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC VÀ KHÁNG CHIẾN 
 CHỐNG QUÂN MÔNG – NGUYÊN XÂM LƯỢC (tiết 2) 
 I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT: 
 1. Năng lực đặc thù: 
 – Trình bày được những nét chính về lịch sử Việt Nam thời nhà Trần thông qua các 
câu chuyện về một số nhân vật lịch sử (ví dụ: Trần nhân Tông, Trần Quốc Tuấn, Phạm 
Ngũ Lão, Trần Quốc Toản, Yết Kiêu, Dã Tượng, Nguyễn Hiền, Mạc Đĩnh Chi, Chu 
Văn An,...). 
 – Kể lại được chiến thắng Bạch Đằng có sử dụng tư liệu lịch sử (lược đồ, tranh ảnh, 
câu chuyện về Trần Quốc Tuấn đánh giặc trên sông Bạch Đằng,...). 
 2. Năng lực chung. 
 + Năng lực tự chủ và tự học thông qua các hoạt động cá nhân để hoàn thành những 
nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và ở nhà. 
 + Năng lực giao tiếp và hợp tác thông qua hoạt động nhóm, toàn lớp để hoàn thành 
các nhiệm vụ học tập. 
 + Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: phát hiện được vấn đề từ các nhiệm vụ 
học tập và tìm cách giải quyết chúng 
 3. Phẩm chất. 
 - Phẩm chất chăm chỉ: Ham học hỏi tìm tòi để mở rộng sự hiểu biết về lịch sử Việt 
Nam 
 - Phẩm chất trách nhiệm: Có trách nhiệm trong học tập. 
 II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC 
 - SGK và các thiết bị, học liệu và đồ dùng phục vụ cho tiết dạy. 
 III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh 
1. Khởi động: 
- Mục tiêu: 
+ Tạo không khí vui vẻ, phấn khởi trước giờ học. 
+ Thông qua khởi động, giáo viên dẫn dắt bài mới hấp dẫn đểhu t hút học sinh tập 
trung. 
- Cách tiến hành: - GV cho HS quan sát hình ảnh về tên trường, - HS quan sát. 
tên đường mang tên các vi tướng thời nhà trần. 
Yêu cầu học sinh nêu hình ảnh thuộc triều đại - HS nêu. 
nào trong lich sử Việt Nam 
- GVmời một số học sinh trình bày 
- GV nhận xét và dẫn dắt vào bài mới: - HS lắng nghe. 
tiết học hôm nay chúng ta cùng khám phá nhé. 
2. Hoạt động khám phá: 
- Mục tiêu: 
+ Nhận xét được sự gia tăng dân số ở Việt Nam. 
+ Nêu được một số hậu quả do gia tăng dân số nhanh ở Việt Nam. 
- Cách tiến hành: 
Hoạt động 1. Tìm hiểu về Triều Trần và 
công cuộc xây dựng đất nước. 
a. Tìm hiểu về quân đội thời Trần 
GV hướng dẫn HS quan sát hình 1, đọc đoạn - HS đọc và tìm hiểu thông tin. 
thông tin “Quân đội thời Trần ngoại 
xâm”. 
Hình ảnh chiến binh luyện tập võ nghệ trên HS làm việc nhóm để thực hiện nhiệm 
thạp gốm phản ánh điều gì? v 
 Kể tên những vị tướng giỏi có công lớn 
trong kháng chiến chống ngoại xâm. Đại diện các nhóm HS trả lời câu hỏi. 
GV m i di n các nhóm HS tr l i câu h i 
 ời đạ ệ ả ờ ỏ 
- GV nhận xét, tuyên dương. 
b. Tìm hiểu về giáo dục khoa cử thời Trần 
-GV hướng dẫn HS đọc đọc đoạn thông tin về HS thực hiện yêu cầu. giáo dục và khoa cử. Giáo dục, khoa cử thời nhà Trần được 
 chú trọng. 
 Triều đình mở trường học ở các địa 
 phương, tổ chức kì thi Thái học sinh để 
 chọn người tài, 
Trạng nguyên nhỏ tuổi nhất Việt Nam là ai? HS trả lời. 
Ai là Người thầy lưu danh muôn đời? 
GV yêu cầu một số HS kể lại câu chuyện về HS kể chuyện. 
Nguyễn Hiền, Chu Văn An. 
GV đặt câu hỏi mở rộng: Em học được gì từ HS trả lời. 
nhân vật đó? 
- GV nhận xét, tuyên dương. 
3. Hoạt động luyện tập. 
- Mục tiêu: 
+ Củng cố những kiến thức về quân đội và giáo dục thời nhà Trần. 
+ Nêu được tên một số nhân vật lịch sử. 
+ Rèn luyện kĩ năng để góp phần phát triển năng lực tư duy, năng lực thẩm mỹ. 
- Cách tiến hành: 
Hoạt động trò chơi: 
- GV tổ chức trò chơi Rung chuông vàng 
- Mục đích: Giúp học sinh nhớ những kiến thức về - HS lắng nghe luật chơi. 
quân đội và giáo dục thời nhà Trần.. - HS tham gia chơi. 
- Chuẩn bị: Các câu hỏi chiếu trên Powerpoint. 
- Cách chơi: Chơi cả lớp. Giáo viên đọc câu hỏi và 
sau thời gian suy nghĩ là 30 giây học sinh phải đưa 
ra câu trả lời. Nếu trả lời đúng một câu hỏi các em 
sẽ được thi và giơ bảng. Sau 4 câu hỏi học sinh nào 
trả lời được hết sẽ là người thắng cuộc. 
- GV tổng kết trò chơi. 
- GV nhận xét chung tuyên dương học sinh. 
4. Vận dụng trải nghiệm. 
- Mục tiêu: 
+ Củng cố những kiến thức đã học trong tiết học để học sinh khắc sâu nội dung. 
+ Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Qua đó phát triển năng lực công nghệ và năng lực thẩm mĩ. 
+ Tạo không khí vui vẻ, hào hứng, lưu luyến sau khi học sinh bài học. 
- Cách tiến hành: 
- GV mời HS chia sẻ về những hiểu biết của - Học sinh tham gia chia sẻ. 
mình về nhà trần qua các tên trường học, tên - HS lắng nghe, rút kinh nghiệm. 
đường ở địa phương. 
- GV nhận xét tuyên dương.( có thể cho xem 
video) 
- Nhận xét sau tiết dạy. 
- Dặn dò về nhà. 
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY: 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ........................................................................................................................................... 
 ---------------------------------------------------------