Giáo án Lịch sử và Địa lí 5 - Tuần 10

 TUẦN 10: CHỦ ĐỀ 3: XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM 
 Bài 8: ĐẤU TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP THỜI KÌ BẮC THUỘC (T1) 
 I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT: 
 1. Năng lực đặc thù: 
 - Kể được tên và vẽ được trục gian thể hiện một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong 
thời kì Bắc thuộc (VD: 179 TCN, 40, 248, 542, 938 ) 
 - Sưu tầm và kể lại được một số câu chuyện về Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, 
Phùng Hưng, Ngô Quyền . 
 - Năng lực nhận thức lịch sử thông qua việc kể được tên một số cuộc khởi nghĩa 
tiêu biểu trong thời kì Bắc thuộc; kể lại được một số câu chuyện về Hai Bà Trưng, Bà 
Triệu, Lý Bí, Phùng Hưng, Ngô Quyền . 
 - Vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học: 
 2. Năng lực chung. 
 - Năng lực tự chủ, tự học: Chủ động tích cực thực hiện nhiệm vụ được phân công. 
 - Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Liên hệ, phát hiện một số vấn đề từ các 
nhiệm vụ học tập và đưa ra cách giải quyết các vấn đề đó. 
 - Năng lực giao tiếp và hợp tác: Tự tin trao đổi với thành viên trong nhóm cũng như 
trình bày trước lớp một số câu chuyện được sưu tầm về Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, 
Phùng Hưng, Ngô Quyền . 
 3. Phẩm chất. 
 - Phẩm chất yêu nước: Biết thể hiện lòng kính phục, biết đối với những anh hùng 
dân tộc trong cuộc khởi nghĩa thời kì Bắc thuộc. 
 - Phẩm chất chăm chỉ: Chủ động học tập, tìm hiểu về một số cuộc khởi nghĩa tiêu 
biểu trong thời kì Bắc thuộc (VD: 179 TCN, 40, 248, 542, 938 ). 
 - Phẩm chất trách nhiệm: Có ý thức bảo vệ và giữ gìn truyền thống yêu nước của 
dân tộc Việt Nam. 
 II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC 
 - Kế hoạch bài dạy, bài giảng Power point. 
 - Tranh ảnh, tư liệu về các cuộc khởi nghĩa của Hai bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, 
Phùng Hưng, NGô Quyền. 
 III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh 
1. Khởi động: 
- Mục tiêu: + Tạo không khí vui vẻ, phấn khởi trước giờ học. 
+ Thông qua khởi động, GV dẫn dắt bài mới hấp dẫn để thu hút học sinh tập trung. 
- Cách tiến hành: 
- GV yêu cầu HS đọc và cho biết những câu - HS đọc và cho biết những câu thơ 
thơ dưới đây nhắc đến sự kiện lịch sử nào? dưới đây nhắc đến sự kiện lịch sử. 
 - 
- GV nhận xét, tuyên dương và dẫn dắt vào bài HS lắng nghe.
mới: 
 Những câu thơ trên nhắc đến Hai Bà Trưng 
và cuộc khởi nghĩa do Hai Bà Trưng lãnh đạo. 
Đây là một trong những cuộc khởi nghĩa mở 
đầu phong trào đấu tranh chống lại ách đô hộ 
của phương Bắc. Cuộc khởi nghĩa đã cổ vũ 
mạnh mẽ tinh thần đấu tranh giành độc lập 
của nhân dân ta. 
 Vậy công cuộc đấu tranh giành độc lập thừi kì 
Bắc thuộc diễn ra như thế nào? Chúng ta cùng 
nhau tìm hiểu qua bài học hôm nay nhé! 
2. Khám phá: 
- Mục tiêu: 
+ Kể được tên và vẽ được trục gian thể hiện một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong thời 
kì Bắc thuộc (VD: 179 TCN, 40, 248, 542, 938 ) 
- Cách tiến hành: 
Hoạt động 1: Tìm hiểu một số cuộc đấu 
tranh tiêu biểu trong thời kì Bắc thuộc. 
(Hoạt động cá nhân). 
1.1 Tìm hiểu nguyên nhân bùng nổ các cuộc 
đấu tranh giành độc lập thời kì Bắc thuộc. 
- GV dẫn dắt: 
 Sau khi Triệu Đà thôn tính nước Âu Lạc - HS lắng nghe. (năm 179 TCN), các triều đại phong kiến 
phương Bắc nối tiếp nhau đô hộ nước ta trong 
hơn 1000 năm. Dưới ách thống trị của phong 
kiến phương Bắc, nhân dân ta liên tục đứng 
lên đấu tranh giành độc lập. 
 Vậy các em có biết tại sao nhân dân ta phải 
đứng lên đấu tranh giành độc lập không? 
* Để hiểu rõ hơn cô mời các em đọc nội dung 
mục Em có biết? trong SGK trang 36. - HS đọc nội dung mục Em có biết? 
- GV yêu cầu HS nêu nguyên nhân dẫn đến 
cuộc đấu tranh chống Bắc thuộc. - HS nêu nguyên nhân dẫn đến cuộc 
- GV nhận xét. đáu tranh chống Bắc thuộc. 
- GV kết luận: 
 Sau khi chiếm được nước ta, chính quyền đô - HS lắng nghe. 
hộ phong kiến phương Bắc sáp nhập nước ta 
vào lãnh thổ Trung Quốc, chia thành các đơn 
vị hành chính như: châu – quận, huyện. Chúng 
bắt nhân dân ta phải cống nạp sản vật quý 
(ngà voi, tê giác, ngọc trai, đồi mồi,...), phải 
theo phong tục người Hán, học chữ Hán,... 
Những chính sách đó làm cho đời sống của 
nhân dân vô cùng cực khổ. Không cam chịu 
ách thống trị của phương Bắc 
1.2 Tìm hiểu các cuộc đấu tranh tiêu biểu - HS đọc nội dung mục 1 và trả lời các 
trong thời kì Bắc thuộc. câu hỏi. 
- GV yêu cầu HS đọc nội dung mục 1 trong 1. Một số cuộc đấu tranh tiêu biểu 
SGK trang 36 và trả lời các câu hỏi: trong thời kì Bắc thuộc: 
1. Kể tên một số cuộc đấu tranh tiêu biểu Khởi nghĩa Hai Bà Trưng, khởi 
trong thời kì Bắc thuộc. nghĩa Bà Triệu, khởi nghĩa Lý Bí, khởi 
 nghĩa Phùng Hưng, khỏi nghĩa Ngô 
 Quyền, khởi nghĩa Phùng Hưng, khởi 
 nghĩa Mai Thúc Loan. 
 2. Nhân dân ta liên tục đứng lên đấu 
 tranh giành độc lập thể hiện tinh thần yêu nước, chống giặc ngoại xâm, ý chí 
2. Em hãy cho biết việc nhân dân ta liên tục tự chủ và tinh thần dân tộc của nhân 
đứng lên đấu tranh giành độc lập thể hiện điều dân ta. 
gì? 
- GV yêu cầu HS thực hiện cá nhân rồi trao - HS thực hiện cá nhân rồi trao đổi với 
đổi với các thành viên nhóm. các thành viên nhóm. 
 - Đại diện nhóm trình bày. 
- GV mời nhóm trình bày. - HS lắng nghe. 
- GV nhận xét. - HS thảo luận nối tên các cuộc khởi 
* GV yêu cầu HS thảo luận nối tên các cuộc nghĩa với mốc thời gian tương ứng. 
khởi nghĩa với mốc thời gian tương ứng. 
- GV nhận xét. - HS lắng nghe. 
- GV nhấn mạnh: Các cuộc đấu tranh chống 
Bắc thuộc thể hiện tinh thần yêu nước, chống 
giặc ngoại xâm, ý chí tự chủ và tinh thần dân 
tộc của nhân dân ta. 
3. Vận dụng trải nghiệm. 
- Mục tiêu: 
+ Củng cố những kiến thức đã học trong tiết học để học sinh khắc sâu nội dung. 
+ Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. 
+ Tạo không khí vui vẻ, hào hứng, lưu luyến sau khi học sinh bài học. 
- Cách tiến hành: 
- GV trình chiếu cho HS xem một số hình - HS quan sát hình ảnh. 
ảnh về các cuộc đấu tranh tiêu biểu thời kì Bắc thuộc và yêu cầu HS xác định các cuộc - HS xác định các cuộc kháng chiến. 
kháng chiến qua từng bức tranh. 
+ Nhận xét kết quả các tổ, tuyên dương. 
- Nhận xét sau tiết dạy, dặn dò về nhà. - HS lắng nghe, rút kinh nghiệm. 
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY: 
.............................................................................................................................. 
.............................................................................................................................. 
.............................................................................................................................. 
 ------------------------------------------------- 
TUẦN 10: CHỦ ĐỀ 3: XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM 
 Bài 8: ĐẤU TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP THỜI KÌ BẮC THUỘC (T2) 
 I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT: 
 1. Năng lực đặc thù: 
 - Kể được tên và vẽ được trục gian thể hiện một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong 
thời kì Bắc thuộc (VD: 179 TCN, 40, 248, 542, 938 ) 
 - Sưu tầm và kể lại được một số câu chuyện về Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, 
Phùng Hưng, Ngô Quyền . 
 - Năng lực nhận thức lịch sử thông qua việc kể được tên một số cuộc khởi nghĩa 
tiêu biểu trong thời kì Bắc thuộc; kể lại được một số câu chuyện về Hai Bà Trưng, Bà 
Triệu, Lý Bí, Phùng Hưng, Ngô Quyền . 
 - Vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học: 
 2. Năng lực chung. 
 - Năng lực tự chủ, tự học: Chủ động tích cực thực hiện nhiệm vụ được phân công. 
 - Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Liên hệ, phát hiện một số vấn đề từ các 
nhiệm vụ học tập và đưa ra cách giải quyết các vấn đề đó. 
 - Năng lực giao tiếp và hợp tác: Tự tin trao đổi với thành viên trong nhóm cũng như 
trình bày trước lớp một số câu chuyện được sưu tầm về Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, 
Phùng Hưng, Ngô Quyền . 3. Phẩm chất. 
 - Phẩm chất yêu nước: Biết thể hiện lòng kính phục, biết đối với những anh hùng 
dân tộc trong cuộc khởi nghĩa thời kì Bắc thuộc. 
 - Phẩm chất chăm chỉ: Chủ động học tập, tìm hiểu về một số cuộc khởi nghĩa tiêu 
biểu trong thời kì Bắc thuộc (VD: 179 TCN, 40, 248, 542, 938 ). 
 - Phẩm chất trách nhiệm: Có ý thức bảo vệ và giữ gìn truyền thống yêu nước của 
dân tộc Việt Nam. 
 II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC 
 - Kế hoạch bài dạy, bài giảng Power point. 
 - Tranh ảnh, tư liệu về các cuộc khởi nghĩa của Hai bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, 
Phùng Hưng, NGô Quyền. 
 III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh 
1. Khởi động: 
- Mục tiêu: 
+ Tạo không khí vui vẻ, phấn khởi trước giờ học. 
+ Thông qua khởi động, GV dẫn dắt bài mới hấp dẫn để thu hút học sinh tập trung. 
- Cách tiến hành: 
- GV trình chiếu cho HS xem một số hình - HS quan sát hình ảnh. 
ảnh về các cuộc đấu tranh tiêu biểu thời kì 
Bắc thuộc và yêu cầu HS xác định cuộc - HS xác định cuộc kháng chiến qua từng 
kháng chiến qua từng bức tranh. bức tranh. 
- GV nhận xét, tuyên dương và dẫn dắt vào - HS lắng nghe. 
bài mới. 
2. Khám phá: 
- Mục tiêu: 
+ Sưu tầm và kể lại được một số câu chuyện về Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Phùng 
Hưng, Ngô Quyền . 
- Cách tiến hành: 
Hoạt động 2. Kể chuyện về một số nhân 
vật tiêu biểu trong cuộc đấu tranh chống 
Bắc thuộc. 
(Làm việc theo nhóm). 
1. Trưng Vương trừ giặc Hán - GV yêu cầu HS quan sát hình 1 SGK trang - HS quan sát hình 1 SGK trang 37 rồi nêu 
37 rồi nêu nội dung trong hình. nội dung. 
- GV giảng giải thêm: - HS lắng nghe. 
 Trưng Vương trừ giặc hán (tranh dân gian 
Đông Hồ): Bức tranh tái hiện cảnh nghĩa 
quân Hai Bà Trưng truy đuổi giặc Hán với 
khí thế tiến công mạnh mẽ. Hai Bà TRưng 
hùng dũng cưỡi voi xông trận, quân Hán 
thua thoá chạy tan tác. 
- GV yêu cầu HS đọc thầm câu chuyện Lịch 
sử Trưng Vương trừ giặc Hán. 
 - HS đọc thầm câu chuyện Lịch sử Trưng 
- GV yêu cầu HS kể lại câu chuyện Lịch sử 
trong nhóm. Vương trừ giặc Hán.
 - HS trong 
 kể lại các câu chuyện Lịch sử 
 nhóm. 
2. Lý Bí và Nhà nước Vạn Xuân 
 - HS đọc thầm câu chuyện Lịch sử Lý Bí 
- GV yêu cầu HS quan sát hình 2 SGK trang 
 và Nhà nước Vạn Xuân. 
38 rồi nêu nội dung trong hình. 
- GV giảng giải thêm: 
+ Lý Bí xuất thân từ một hoà trưởng địa 
phương, quê ông ở Thái Bình. Ông giữ chức 
quan nhỏ trong chính quyền đô hộ. Với lòng 
yêu nước, thương dân, bất bình trước bè lũ 
đô hộ, ông sớm bỏ quan, về quê. Ông cùng 
với Tinh Thiều mưu tính việc khởi nghĩa, 
chiêu tập hiền tài. 
 - HS lắng nghe. 
+ Trải qua nhiều cuộc chiến Lý Bí đã giành 
thắng lợi cả hai chiến trường biên giới 
Nam, Bắc. Mùa xuân năm 544, Ly Bí dựng 
lên một nước mới, quốc hiệu Vạn Xuân, 
đóng đô ở miền cửa sông Tô Lịch. Lý Bí là 
người Việt Nam đầu tiên tự xưng Hoàng đế, 
 niên hiệu Lý Nam Đế. 
+ Sau khi Lý Bí mất, nhân dân ở nhiều nơi 
thuộc các tỉnh: Thái Bình, Thái Nguyê, Hà 
Nội, Vĩnh Phúc... đã lập đến thờ để tưởng 
nhớ công lao to lớn của nhà vua. Trong đó, 
đền thờ ở Phú Thọ là nơi đặt lăng mộ của 
nhà vua. - HS đọc thầm câu chuyện Lịch sử Lý Bí 
- GV yêu cầu HS đọc thầm câu chuyện Lịch và nhà nước Vạn Xuân. 
sử Lý Bí và nhà nước Vạn Xuân. - HS kể lại các câu chuyện Lịch sử trong 
- GV yêu cầu HS kể lại câu chuyện Lịch sử nhóm. 
trong nhóm. 
3. Ngô Quyền đại phá quân Nam Hán. - HS quan sát hình 3 SGK trang 38 rồi nêu 
- GV yêu cầu HS quan sát hình 3 SGK trang nội dung. 
38 rồi nêu nội dung. - HS lắng nghe. 
- GV giảng giải thêm: 
 Ngô Quyền quê ở Đường Lâm (Sơn Tây, 
Hà Nội), ông xuất thân trong một gia đình 
quý tộc. Năm 938, trên sông Bạch Đằng lịch 
sử, Ngô Quyền đã lãnh đạo quân dân ta lập 
trận địa cọc ngầm vây, đánh bại quân nam 
Hán xâm lược, kết thúc hơn 1000 năm Bắc 
thuộc, mở ra thời kì độc lập, tự chủ lâu dài 
của dân tộc. 
- GV yêu cầu HS kể lại các câu chuyện Lịch - HS kể lại các câu chuyện Lịch sử trong 
sử trong nhóm. nhóm. 
- GV tổ chức cho các nhóm kể lại câu - Đại diện nhóm kể lại câu chuyện về một 
chuyện về một nhân vật lịch sử tiểu biểu nhân vật lịch sử tiểu biểu trong cuộc đấu 
trong cuộc đấu tranh chống Bắc thuộc theo tranh chống Bắc thuộc. 
cách của mình. 
 - GV yêu cầu nhóm khác chú ý nghe rồi - HS chú ý nghe bạn kể rồi nhận xét, bổ 
nhận xét, bổ sung. sung. 
- GV đặt câu hỏi khi HS kể xong câu 
chuyện. - HS chia sẻ điều em biết được qua câu 
+ Em hãy cho biết câu chuyện nhắc đến chuyện đó. 
nhân vật lịch sử nào? - HS trả lời câu hỏi sau khi kể câu chuyện. 
+ Em hãy nêu những việc làm của nhân vật 
lịch sử đó. 
+ Bày tỏ cảm nghĩ của em về nhân vật lịch 
sử đó. 
- GV nhận xét và chuẩn kiến thức cho HS. 
 - HS lắng nghe, ghi nhớ kiến thức. 
- GV nhận xét, tuyên dương. 
3. Luyện tập. 
- Mục tiêu: 
+ Mở rộng kiến thức đã học trong tiết học để học sinh khắc sâu nội dung. 
+ Giúp HS tìm hiểu thêm về một số đền tháp Chăm. 
- Cách tiến hành: 
- GV yêu cầu HS thảo luận trả lời câu hỏi. - HS trả lời câu hỏi. 
+ Em hãy cho biết các câu chuyện nhắc + Hai Bà Trưng 
đến nhân vật lịch sử nào? Lý Bí 
 Ngô Quyền 
+ Em hãy nêu những việc làm của nhân vật + ... 
lịch sử đó. 
+ Bày tỏ cảm nghĩ của em về nhân vật lịch + Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng đã 
sử đó. chứng tỏ tinh thần đấu tranh bất khuất của 
 nhân dân ta, tạo tiền đề cho việc khôi 
 phục nền độc lập, tự chủ của nước nhà. 
 Cuộc khởi nghĩa Lý Bí thể hiện lòng 
 yêu nước, khẳng định sự trưởng thành về 
 ý thức đấu tranh giành độc lập của nhân 
 dân ta. 
 Chiến thắng Bạch Đằng cua Ngô Quyền 
 đã chấm dứt hoàn toàn ách đô hộ của phong kiến phương Bắc, mở ra thời kì độc 
 lập, tự chủ lâu dài cho dân tộc. 
- GV yêu cầu mỗi nhóm trình bày sản - Đại diện nhóm trình bày. 
phẩm của nhóm mình. - HS lắng nghe. 
- GV nhận xét, tuyên dương. 
4. Vận dụng trải nghiệm. 
- Mục tiêu: 
+ Củng cố những kiến thức đã học trong tiết học để học sinh khắc sâu nội dung. 
+ Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. 
+ Tạo không khí vui vẻ, hào hứng, lưu luyến sau khi học sinh bài học. 
- Cách tiến hành: 
- GV yêu cầu HS nêu cảm xúc về các câu - HS nêu cảm xúc về các câu chuyện Lịch 
chuyện Lịch sử đã học. sử đã học. 
- Nhận xét sau tiết dạy, dặn dò về nhà. - HS lắng nghe, rút kinh nghiệm. 
+ GV nhắc HS về nhà sưu tầm những câu 
chuyện Lịch sử về cuộc đấu tranh trong thời 
kì Bắc thuộc. 
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY: 
.............................................................................................................................. 
.............................................................................................................................. 
.............................................................................................................................. 
 --------------------------------------------------