Giáo án Lịch sử và Địa lí Lớp 5 (Kết nối tri thức) - Tuần 8

 CHỦ ĐỀ 2: NHỮNG QUỐC GIA ĐẦU TIÊN TRÊN LÃNH THỔ VIỆT NAM 
 Bài 5: NHÀ NƯỚC VĂN LANG, NHÀ NƯỚC ÂU LẠC (Tiết 3) 
 I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT: 
 1. Năng lực đặc thù: 
 - Sử dụng kiến thức lịch sử và một số truyền thuyết lịch sử mô tả được công cuộc 
đấu tranh bảo vệ nhà nước Văn lang, Âu Lạc. 
 2. Năng lực chung. 
 - Năng lực tự chủ, tự học: Thông qua các hoạt động học tập mang tính cá nhân, tự 
lực làm những nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và ở nhà. 
 - Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phát hiện được vấn đề từ các nhiệm vụ 
học tập và tìm cách giải quyết vấn đề. 
 - Năng lực giao tiếp và hợp tác: Biết trao đổi, góp ý cùng bạn trong hoạt động học 
tập. 
 3. Phẩm chất. 
 - Phẩm chất yêu nước: Biết ghi nhớ công ơn dựng nước của tổ tiên thông qua tìm 
hiểu cội nguồn của dân tộc từ thời nước Văn Lang, Âu lạc. 
 - Phẩm chất chăm chỉ: Có tinh thần chăm chỉ, ham học hỏi trong tìm hiểu về Lịch 
sử và Địa lí. 
 - Phẩm chất trách nhiệm: Có ý thức trân trọng và giữ gìn, phát huy những di tích 
lịch sử, truyền thống, phong tục, tập quán tốt đẹp có từ thời Văn lang, Âu Lạc. 
 II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC 
 - Kế hoạch bài dạy, bài giảng Power point. 
 - SGK và các thiết bị, học liệu phục vụ cho tiết dạy. 
 III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh 
1. Khởi động: 
- Mục tiêu: 
+ Tạo không khí vui vẻ, phấn khởi trước giờ học. 
+ Thông qua khởi động, giáo viên dẫn dắt bài mới hấp dẫn để thu hút học sinh tập 
trung. 
- Cách tiến hành: 
- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Thông điệp - HS chơi trò chơi 
bí ẩn 
- Luật chơi: GV lần lượt nêu những gợi ý về 1 
câu chuyện truyền thuyết của Việt Nam. HS 
đoán tên câu chuyện càng nhanh càng tốt để 
nhận 1 phần quà của GV. 
- Gợi ý: - Câu chuyện: Sơn Tinh, Thủy Tinh 
+ Câu chuyện xảy ra vào thời Hùng Vương thứ 
mười tám 
+ Lý giải về một hiện tượng thiên nhiên, thời tiết 
+ liên quan đến phong tục kén rể ngày xưa 
+ Gồm các nhân vật: Sơn Tinh, Thủy Tinh 
- GV nhận xét, tuyên dương và dẫn dắt vào bài - HS lắng nghe. 
mới. 
2. Khám phá: 3. Công cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm của nhà nước Văn 
lang, Âu lạc 
- Mục tiêu: 
+ Sử dụng kiến thức lịch sử và một số truyền thuyết lịch sử mô tả được công cuộc đấu 
tranh bảo vệ nhà nước Văn lang, Âu Lạc. 
- Cách tiến hành: 
Hoạt động 1: Tìm hiểu các cuộc đấu tranh 
chống giặc ngoại xâm của nhà nhước văn 
Lang, Âu Lạc (làm việc nhóm 6) - HS quan sát hình và đọc thông tin 
- GV yêu cầu HS đọc thông tin trong sgk và trả cùng thảo luận trả lời câu hỏi: 
lời các câu hỏi: 
+ Cuối thế kỉ III trước công nguyên, nước Văn + Bị quân Tần xâm lược 
Lang bị quân nào xâm lược? 
+ Người Việt đã tôn ai lên làm tướng lãnh đạo + Người Việt đã tôn Thục Phán lên 
nhân dân kháng chiến? Kết quả ra sao? làm tướng lãnh đao nhân dân kháng 
 chiến. Kết quả quần Tần thất bại. 
+ Vì sao cuộc xâm lược của quân tần lại thất + Do người Việt yêu nước, đoàn 
bai? kết,... 
 + Câu chuyện như: Thánh Gióng, sự 
+ Công cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm tích nỏ thần,... 
của nhà nước Văn lang và nhà nước Âu Lạc còn 
được phản ánh qua những câu chuyện nào? - HS các nhóm trình bày kết quả thảo 
- GV mời đại diện các nhóm trình bày luận. 
 - HS lắng nghe. 
- GV nhận xét, tuyên dương và kết luận: từ rất 
sớm, cư dân Văn Lang, Âu Lạc đã phải đấu 
tranh chống giặc ngoại xâm trong đó: nhà nước 
Văn Lang chống quân Tần. Nhà nước Văn Lang 
chống quân Triệu Đà. 
Hoạt động 2: Kể chuyện chống giặc ngoại 
xâm của nhà nước Văn Lang và nhà nước Âu 
lạc (thảo luận nhóm đôi) - HS kể trong nhóm. 
- GV yêu cầu HS kể lại một trong câu chuyện 
“Thánh Gióng” hoặc “Sự tích nỏ thần” - Đại diện các nhóm kể 
- GV mời đại diện các nhóm kể trước lớp - HS lắng nghe. 
- GV nhận xét, tuyên dương và hỏi: + Ví dụ câu chuyện Sự tích nỏ thần 
+ Câu chuyện em vừa kể để lại cho chúng ta bài để lại bài học: không được chủ quan 
học gì? để mắc mưu kẻ thù, luôn cảnh giác 
 với kẻ thù, luôn đoàn kết chống lại 
 giặc ngoại xâm,... 
- GV kết luận: Nhà nước Văn lang và nhà - Lắng nghe 
nước Âu lạc đã tiến hành nhiều cuộc đấu 
tranh chống giặc ngoại xâm giành thắng lợi. 
Tuy nhiên, cuộc kháng chiến chống Triệu Đà 
của An Dương Vương thất bại, từ đây nước ta 
rơi vào ách đô hộ của các triều đại phong kiến 
phương Bắc kéo dài hơn một nghìn năm. Câu 
chuyện Sự tích nỏ thần để lại cho chúng ta bài 
học về sự cảnh giác đối với kẻ thù, không được 
chủ quan, lơ là trước kẻ địch. 
3. Luyện tập 
- Mục tiêu: 
+ Củng cố lại nội dung bài học 
- Cách tiến hành: 
Hoạt động 1: Hoàn thành bảng 
- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm 4 hoàn thành - HS thảo luận thực hiện yêu cầu của 
phiếu học tập GV 
 Nội dung Nhà nước Nhà nước 
 Văn Lang Âu Lạc 
 Thời gian ra Thế kỉ VII Khoảng 208 
 đời TCN TCN 
 Kinh đô Phong Châu Cổ Loa 
 Người đứng Hùng An Dương 
 đầu Vương Vương 
 - Đại diện các nhóm trình bày, nhóm 
 khác nhận xét, bổ sung 
- GV mời đại diện các nhóm trình bày 
 - HS lắng nghe 
- GV nhận xét, tuyên dương và chốt đáp án đúng 
 - 1 HS đọc yêu cầu, cả lớp theo dõi 
Hoạt động 2: Kể một truyền thuyết khác liên 
 - Sự tích bánh chưng, bánh giầy, sự 
quan đến nhà nước Văn Lang hoặc Âu Lạc 
 tích trầu cau, sự tích quả dưa hấu,... 
- GV gọi HS đọc yêu cầu 
 - HS chọn câu chuyện và kể nhóm 
- Em biết những câu chuyện nào khác? 
 đôi 
 - Đại diện nhóm kể 
- Yêu cầu học sinh chọn câu chuyện và kể nhóm 
 - HS lắng nghe 
đôi 
- GV mời đại diện các nhóm kể trước lớp 
- GV nhận xét, tuyên dương 
4. Vận dụng trải nghiệm. 
- Mục tiêu: 
+ Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. 
+ Tạo không khí vui vẻ, hào hứng, lưu luyến sau khi học sinh bài học. 
- Cách tiến hành: 
- GV yêu cầu HS về nhà tiếp tục sưu tầm - HS lắng nghe và thực hiện 
những câu chuyện khác liên quan đến nhà 
nước Văn Lăng, Âu Lạc trên sách, internet,... 
- Nhận xét sau tiết dạy, dặn dò về nhà. - HS lắng nghe, rút kinh nghiệm. 
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY: 
.............................................................................................................................. 
.............................................................................................................................. 
.............................................................................................................................. 
 CHỦ ĐỀ 2: NHỮNG QUỐC GIA ĐẦU TIÊN TRÊN LÃNH THỔ VIỆT NAM 
 Bài 6: VƯƠNG QUỐC PHÙ NAM 
 I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT: 
 1. Năng lực đặc thù: 
 - Trình bày được sự thành lập của nước Phù Nam qua truyền thuyết lập nước và 
một số bằng chứng khảo cổ học. 
 - Mô tả được một số hiện vật khảo cổ học của Phù Nam. 
 2. Năng lực chung. 
 - Năng lực tự chủ, tự học: Thông qua các hoạt động học tập mang tính cá nhân, tự 
lực làm những nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và ở nhà. 
 - Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phát hiện được vấn đề từ các nhiệm vụ 
học tập và tìm cách giải quyết vấn đề. 
 - Năng lực giao tiếp và hợp tác: Biết trao đổi, góp ý cùng bạn trong hoạt động học 
tập. 
 3. Phẩm chất. 
 - Phẩm chất yêu nước: Bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước, trân trọng giá trị 
văn hóa của vương quốc Phù nam để lại. 
 - Phẩm chất chăm chỉ: Có tinh thần chăm chỉ, ham học hỏi trong tìm hiểu về Lịch 
sử và Địa lí. 
 - Phẩm chất trách nhiệm: Nâng cao nhận thức về chủ quyền ở vùng đất Nam Bộ 
của đất nước Việt Nam hiện nay vốn có nguồn gốc bản địa lâu đời. Có ý thức tuyên 
truyền, giới thiệu về những giá trị văn hóa của dân tộc. 
 II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC 
 - Kế hoạch bài dạy, bài giảng Power point. 
 - SGK và các thiết bị, học liệu phục vụ cho tiết dạy. 
 III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh 
1. Khởi động: 
- Mục tiêu: 
+ Tạo không khí vui vẻ, phấn khởi trước giờ học. 
+ Thông qua khởi động, giáo viên dẫn dắt bài mới hấp dẫn để thu hút học sinh tập 
trung. 
- Cách tiến hành: 
- GV yêu cầu HS quan sát hình 1 sgk và hỏi: - HS quan sát 
+ Hình 1 vẽ gì? + Vẽ bình gốm Nhơn Thành 
- GV giới thiệu: Bình gốm Nhơn Thành là một - HS lắng nghe và chia sẻ. 
trong những hiện vật tiêu biểu của vương quốc 
Phù Nam. Là minh chứng cho giai đoạn lịch sử 
phát triển rực rỡ của vuong quốc Phù Nam. Em 
hãy chia sẻ những điều em biết về vương quốc 
này? 
- GV nhận xét, tuyên dương và dẫn dắt vào bài - HS lắng nghe. 
mới. 
2. Khám phá: 
- Mục tiêu: 
+ Trình bày được sự thành lập của nước Phù Nam qua truyền thuyết lập nước và một số 
bằng chứng khảo cổ học. 
- Cách tiến hành: 
Hoạt động 1: Sự thành lập của vương 
quốc Phù Nam (thảo luận nhóm đôi) 
- GV yêu cầu HS đọc thông tin, quan sát hình - HS quan sát hình, đọc thông tin cùng 
2, 3 trong sgk và trả lời các câu hỏi: thảo luận trả lời câu hỏi: 
+ Vương quốc Phù Nam được thành lập vào + Vương quốc Phù Nam ra đời vào 
khoảng thời gian nào? ở đâu? khoảng thế kỉ I, ở khu vực Nam Bộ Việt 
 Nam hiện nay. 
+ Những bằng chứng nào chứng tỏ sự tồn tại + Truyền thuyết về Hỗn Điền – Liễu 
của vương quốc Phù nam? Diệp cùng những bằng chứng khảo cổ 
 học như: Dấu tích kiến trúc ở di tích gò 
 cây thị (An Giang); dấu tích cọc gỗ nhà 
 sàn của cư dân Phù nam ở di tích Nền 
 Chùa (Kiên Giang) chứng tỏ sự tồn tại 
 của vương quốc Phù nam. 
+ Hãy kể lại truyền thuyết về Hỗn Điền – + HS kể trong nhóm 
Liễu Diệp? 
 - HS các nhóm trình bày kết quả thảo 
 luận. 
 - HS lắng nghe. 
- GV mời đại diện các nhóm trình bày 
- GV nhận xét, tuyên dương và kết luận: 
Vương quốc Phù Nam ra đời vào khoảng 
thế kỉ I, sự ra đời và phát triển của vương 
quốc này gắn với truyền thuyết Hỗn Điền – 
Liễu Diệp cùng một số bằng chứng khảo cổ 
học như: Dấu tích kiến trúc ở di tích gò cây 
thị (An Giang); dấu tích cọc gỗ nhà sàn của 
cư dân Phù nam ở di tích Nền Chùa (Kiên 
Giang). Địa bàn cư trú của cư dân Phù 
nam chủ yếu ở khu vực Nam Bộ nước ta 
hiện nay. 
Hoạt động 2: Một số hiện vật khảo cổ học 
của vương quốc Phù Nam (thảo luận 
nhóm 4) 
- GV yêu cầu HS đọc thông tin, quan sát các - HS quan sát hình và đọc thông tin 
hình từ 4 đến 7 và trả lời câu hỏi: cùng thảo luận trả lời câu hỏi: 
 + Những hiện vật của cư dân Phù Nam 
 được các nhà khảo cổ học phát hiện là: 
 Nền móng kiến trúc; bếp đun; đồ gốm; 
 tiền kim loại, đồ trang sức, tượng thần, 
 tượng phật,.. 
 + Phản ánh đời sống kinh tế, vật chất, 
 tinh thần của cư dân Phù Nam khá phát 
 triển và phong phú. 
 + Ví dụ: 
 Hiện vật Chất liệu Màu sắc Kiểu dáng 
+ Kể tên những hiện vật của cư dân Phù Nam Đồng tiền Kim loại Trắng bạc Hình tròn 
 kim loại có các 
được các nhà khảo cổ học phát hiện? hoa văn 
 Cà ràng Đất nung Nâu Hình trụ, 
 có 3 cạnh 
 để kê nồi, 
 Khuyên Vàng Vàng Hình tròn 
+ Những hiện vật đó phản ánh điều gì? tai bằng có khắc 
 vàng hoa văn 
 Tượng Gỗ Nâu Tượng 
 phật phật đứng 
 trên tòa 
 sen mặc 
 áo cà sa 
 - Đại diện các nhóm trình bày kết quả 
 thảo luận. 
+ Lựa chọn và mô tả một hiện vật của vương 
 - HS lắng nghe 
quốc Phù Nam? 
- GV mời đại diện các nhóm trình bày 
- GV nhận xét, tuyên dương và kết luận: 
Nhiều dấu tích, hiện vật khác nhau được 
phát hiện chứng tỏ cư dân Phù Nam có đời 
sống kinh tế, vật chất, tinh thần khá phát 
triển. 
3. Luyện tập 
- Mục tiêu: 
+ Củng cố lại nội dung bài học 
- Cách tiến hành: 
Hoạt động 1: Trình bày sự thành lập của 
vương quốc Phù Nam (cá nhân) - 1 HS đọc yêu cầu, cả lớp theo dõi 
- GV gọi HS đọc yêu cầu - HS làm việc cá nhân 
- GV yêu cầu học sinh làm việc cá nhân: + Vương quốc Phù Nam ra đời vào 
+ Trình bày sự thành lập của vương quốc Phù khoảng thế kỉ I, gắn với truyền 
Nam? thuyết về Hỗn Điền – Liễu Diệp 
 cùng một số bằng chứng khảo cổ 
 học. 
- GV mời HS trả lời - 1 HS trả lời, HS khác nhận xét 
- GV nhận xét, tuyên dương - HS lắng nghe 
Hoạt động 2: Hoàn thành bảng (nhóm đôi) 
- GV gọi HS đọc yêu cầu 
- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm đôi - 1 HS đọc yêu cầu, cả lớp theo dõi 
 - HS thảo luận nhóm đôi 
 Lĩnh vực Hiện vật 
 Đời sống vật Nền móng kiến 
 chất trúc, bếp đun, 
 đồ gốm, tiền 
 kim loại,... 
 Đời sống tinh Đồ trang sức, 
 thần tượng thần, 
 tượng phật,... 
- GV mời đại diện các nhóm trình bày - Đại diện các nhóm trình bày 
- GV nhận xét, tuyên dương - HS lắng nghe 
4. Vận dụng trải nghiệm. 
- Mục tiêu: 
+ Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. 
- Cách tiến hành: 
- GV yêu cầu HS về nhà viết một bức thư ngắn - HS lắng nghe 
giới thiệu về vương quốc Phù Nam cho một 
người bạn của em 
- Nhận xét sau tiết dạy, dặn dò về nhà. - HS lắng nghe, rút kinh nghiệm. 
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY: 
.............................................................................................................................. 
.............................................................................................................................. 
..............................................................................................................................