Giáo án Lịch sử và Địa lí 5 (Cánh diều) - Tuần 4+5 - Đặng Sỹ Thắng

 Giáo viên: Đặng Sỹ Thắng
 BÀI 3: BIỂN, ĐẢO VIỆT NAM
 (TIẾT 1)
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức 
Sau bài học này, HS sẽ:
- Xác định được vị trí địa lí của vùng biển, một số đảo, quần đảo của Việt Nam trên 
 bản đồ hoặc lược đồ.
2. Năng lực
Năng lực chung: 
 -Tự chủ và tự học: tự lực làm những nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và ở 
 nhà. 
 - Giao tiếp và hợp tác: hợp tác và giao tiếp với các bạn trong các nhiệm vụ học 
 tập.
 - Giải quyết vấn đề và sáng tạo: phát hiện được vấn đề từ các nhiệm vụ học tập 
 và tìm cách giải quyết chúng. 
Năng lực riêng: 
- Xác định được vị trí địa lí của vùng biển, một số đảo, quần đảo của Việt Nam trên 
 bản đồ hoặc lược đồ.
3. Phẩm chất
- Yêu nước: Tự hào về lịch sử quê hương, đất nước.
- Trách nhiệm: Nâng cao ý thức cá nhân trong việc bảo vệ chủ quyền, các quyền 
 và lợi ích hợp pháp ở Biển Đông và tuyên truyền để mọi người cùng thực hiện.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC 
1. Đối với giáo viên
 - Giáo án, SGK, SGV, Vở bài tập Lịch sử 5.
 - Bản đồ địa lí tự nhiên Việt Nam hoặc lược đồ hình 1 trang 11 SGK phóng to.
 - Một số hình ảnh minh hoạ về biển đảo Việt Nam.
 - Phiếu học tập.
 - Máy tính, máy chiếu (nếu có điều kiện).
 1 2. Đối với học sinh
 - SHS Lịch sử và Địa lí 5 Cánh diều.
 - Thông tin, tài liệu, tranh ảnh về làm quen với phương tiện học tập môn Lịch 
 sử và Địa lí. 
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 
 Tiết 1
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế tích cực, hứng thú học tập cho 
HS và kết nối với bài học mới. 
b. Cách tiến hành
- GV cho HS nghe ca khúc “Em yêu biển đảo quê em” - HS quan lắng nghe bài hát 
(Nhạc sĩ: Xuân Hòa) và yêu cầu HS vận động cơ thể tại chỗ và yêu cầu của GV. 
theo nhạc. 
- GV mời 1 – 2 HS nêu cảm nhận của bản thân sau khi nghe - HS trả lời. 
và vận động theo ca khúc. 
- GV cho HS quan sát hình ảnh và chia sẻ hiểu hiểu biết về - HS quan sát, chia sẻ. 
biển đảo Việt Nam. 
- GV mời HS khác bổ sung ý kiến (nếu có). 
- GV nhận xét, đánh giá và khen ngợi HS. 
 - HS trả lời. 
 - HS lắng nghe, tiếp thu. 
 2 - GV dẫn dắt HS vào bài học: Chúng ta vừa tìm hiểu một - HS lắng nghe, chuẩn bị vào 
bài hát về biển, đảo quê hương. Để tìm hiểu sâu hơn về biển bài học mới.
đảo quê hương, chúng ta cùng vào bài học ngày hôm nay: 
Bài 3 – Biển, đảo Việt Nam. 
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Xác định vị trí địa lí của vùng biển, một số 
đảo, quần đảo lớn của Việt Nam trên lược đồ.
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS xác định vị trí địa 
lí của vùng biển, một số đảo, quần đảo lớn của Việt Nam 
trên lược đồ.
b. Cách tiến hành
- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, đọc thông tin trong mục - HS làm việc cặp đôi. 
1 SGK tr.16 kết hợp quan sát hình 1 SGK tr.17 và thực hiện 
nhiệm vụ sau:
+ Nhiệm vụ 1: Xác định vị trí của vùng biển Việt Nam. Kể 
tên và chỉ trên lược đồ một số đảo, quần đảo của Việt Nam. 
+ Nhiệm vụ 2: Nêu vai trò của biển Việt Nam đối với tự 
nhiên, kinh tế. 
 3 - HS trình bày trước lớp. 
 - HS lắng nghe, tiếp thu.
- GV mời 2 – 3 HS trình bày kết quả thảo luận. Các HS 
khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). 
- GV nhận xét, đánh giá và chuẩn kiến thức:
+ Vùng biển Việt Nam thuộc Biển Đông. 
+ Một số đảo: Cát Bà, Bạch Long Vĩ, Cồn Cỏ, Phú Qúy, - HS quan sát. 
Phú Quốc
+ Một số quần đảo: Cô Tô, Hoàng Sa, Trường Sa, Côn Sơn, 
Thổ Chu...
+ Vai trò của biển đối với tự nhiên: cung cấp lượng ẩm lớn, 
điều hòa khí hậu,...
+ Vai trò của biển đối với kinh tế: cung cấp nguồn tài 
nguyên thiên nhiên cho phát triển kinh tế như: sinh vật, 
khoáng sản biển, năng lượng, bãi biển đẹp. 
- GV trình chiếu cho HS xem một số hình ảnh mở rộng: 
 4 Đảo Cát Bà Đảo Cồn Cỏ
 (Hải Phòng) (Quảng Trị)
 Đảo Bạch Long Vĩ Quần đảo Thổ Chu 
 (Hải Phòng) (Kiên Giang)
 - HS xem video. 
 - HS xem video. 
 Quần đảo Hoàng Sa Quần đảo Trường Sa 
 (Đà Nẵng) (Khánh Hòa) 
- GV cho HS xem video về đảo Trường Sa và đảo Hoàng 
Sa. 
 (0:00 đến 1:00)
 (0:00 đến 1:32)
- GV cho HS xem video về “Kinh tế biển Việt Nam”
 5 
* CỦNG CỐ HS lắng nghe 
- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung chính của bài 
học. 
- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS trong giờ học, 
khen ngợi những HS tích cực; nhắc nhở, động viên những 
HS còn chưa tích cực, nhút nhát.
* DẶN DÒ
- GV nhắc nhở HS:
+ Tiếp tục đọc bài học Biển đảo Việt Nam. 
 BÀI 3: BIỂN, ĐẢO VIỆT NAM
 (TIẾT 2 )
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức 
Sau bài học này, HS sẽ:
- Trình bày được công cuộc bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của 
 Việt Nam ở Biển Đông trong lịch sử, có sử dụng một số tư liệu, tranh ảnh, câu 
 chuyện liên quan (đội Hoàng Sa, lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa). 
2. Năng lực
Năng lực chung: 
 -Tự chủ và tự học: tự lực làm những nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và ở 
 nhà. 
 - Giao tiếp và hợp tác: hợp tác và giao tiếp với các bạn trong các nhiệm vụ học 
 tập.
 - Giải quyết vấn đề và sáng tạo: phát hiện được vấn đề từ các nhiệm vụ học tập 
 và tìm cách giải quyết chúng. 
Năng lực riêng: 
 6 - Trình bày được công cuộc bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của 
 Việt Nam ở Biển Đông trong lịch sử, có sử dụng một số tư liệu, tranh ảnh, câu 
 chuyện liên quan (đội Hoàng Sa, lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa). 
 - Sưu tầm, đọc và kể lại được một số câu chuyện, bài thơ về biển, đảo Việt Nam.
3. Phẩm chất
- Yêu nước: Tự hào về lịch sử quê hương, đất nước.
- Trách nhiệm: Nâng cao ý thức cá nhân trong việc bảo vệ chủ quyền, các quyền 
 và lợi ích hợp pháp ở Biển Đông và tuyên truyền để mọi người cùng thực hiện.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC 
1. Đối với giáo viên
 - Giáo án, SGK, SGV, Vở bài tập Lịch sử 5.
 - Bản đồ địa lí tự nhiên Việt Nam hoặc lược đồ hình 1 trang 11 SGK phóng to.
 - Một số hình ảnh minh hoạ về biển đảo Việt Nam.
 - Phiếu học tập.
 - Máy tính, máy chiếu (nếu có điều kiện).
2. Đối với học sinh
 - SHS Lịch sử và Địa lí 5 Cánh diều.
 - Thông tin, tài liệu, tranh ảnh về làm quen với phương tiện học tập môn Lịch 
 sử và Địa lí. 
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 
 Tiết 2
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS
Hoạt động 2: Trình bày công cuộc bảo vệ chủ quyền, các 
quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông. 
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS trình bày được công 
cuộc bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của 
Việt Nam ở Biển Đông trong lịch sử, có sử dụng một số tài 
liệu tranh ảnh, câu chuyện liên quan. 
 7 b. Cách tiến hành
- GV yêu cầu HS đọc thông tin và quan sát hình minh họa - HS đọc thông tin
SGK tr.18-19. 
- GV chia lớp thành các nhóm 4 – 6 HS và thực hiện: - HS làm việc theo nhóm. 
+ Nhiệm vụ 1: Điền nội dung còn thiếu vào chỗ chấm trong 
vị trí đã được đánh số để hoàn thành phiếu tóm tắt công 
cuộc bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của 
 8 Việt Nam ở Biển Đông trong lịch sử thông qua Phiếu học 
tập:
 Phiếu học tập
 Từ thế kỉ 
 XVII, chúa 
 Nguyễn cho 
 lập đội (1)..., 
 sau lập thêm 
 đội (2)...
 Hiện nay, Nhà Sang thế kỉ 
 nước Việt Nam XIX, Triều 
 tiếp tục thực thi Nguyễn tiếp 
 các biện pháp tục thực hiện 
 toàn diện nhằm chủ quyền ở 
 bảo vệ chủ quần đảo 
 quyền, các Hoàng Sa và 
 quyền và lợi ích Trường Sa với 
 hợp pháp của các hoạt động: 
 Việt Nam ở Biển (3)...,(4)..., 
 Đông như: (7)... trồng cây, 
 năm 1982... (5)...
 Dưới thời Pháp 
 thuộc, người 
 Pháp cho xây 
 dựng bia chủ 
 quyền, (6)...ở 
 quần đảo Hoàng 
 Sa và Trường Sa. 
+ Nhiệm vụ 2: Kể lại câu chuyện Nguồn gốc Lễ khao lề thế 
lính Hoàng Sa sử dụng các cụm từ cho trước: 
 Đội Hoàng Sa Một đôi chiếu
 7 nẹp tre và 7 sợi dây mây Nghi lễ “cúng thế lính”
 Hình nộm bằng giấy hoặc Tạo niềm tin cho người 
 bột gạo lính
 9 Đội thuyền kia sẽ chịu rủi ro cho những người lính
- GV mời đại diện các nhóm HS trình bày trước lớp. HS - HS các nhóm trình bày 
khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có). trước lớp. 
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức cho HS: 
+ Nhiệm vụ 1: - HS lắng nghe, tiếp thu.
• (1) Hoàng Sa.
• (2) Bắc Hải.
• (3) cứu nạn tàu thuyền.
• (4) thu thuế.
• (5) lập bia chủ quyền.
• (6) lập đơn vị hành chính.
• (7) Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển. 
+ Nhiệm vụ 2: HS kể đúng các chi tiết theo câu chuyện SGK 
tr.18. 
- GV cho HS xem thêm một số hình ảnh về công cuộc bảo 
vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam - HS quan sát. 
ở Biển Đông.
 Tượng đài Mặt sau của tượng đài
 "Hùng binh Hoàng Sa"
 10 Thuyền buồm của đội Bản vẽ kỹ thuật thuyền 
 Hoàng Sa thế kỷ 17-18 buồm và một số vật dụng 
 dùng để đi Hoàng Sa.
 Thuyền câu (mô phỏng) do Thẻ tre, bài gỗ, linh vị, 
 binh phu của Đội Hoàng chiếu cói và các hiện vật 
 Sa để khai thác, quản lý của Đội Hoàng Sa
 đảo Hoàng Sa thế kỷ 17
- GV cho HS xem video về “Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa 
tại Quảng Ngãi” 
 - HS xem video. 
* CỦNG CỐ
- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung chính của bài học. 
- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS trong giờ học, 
khen ngợi những HS tích cực; nhắc nhở, động viên những 
HS còn chưa tích cực, nhút nhát.
* DẶN DÒ
 11 - GV nhắc nhở HS:
+ Đọc lại bài học Biển đảo Việt Nam. 
+ Sưu tầm các bài thơ, bài hát về biển đảo Việt Nam.
 BÀI 3: BIỂN, ĐẢO VIỆT NAM
 ( TIẾT 3 )
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức 
Sau bài học này, HS sẽ:
- Đọc và kể lại được một số câu chuyện, bài thơ về biển, đảo Việt Nam. 
2. Năng lực
Năng lực chung: 
 -Tự chủ và tự học: tự lực làm những nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và ở 
 nhà. 
 - Giao tiếp và hợp tác: hợp tác và giao tiếp với các bạn trong các nhiệm vụ học 
 tập.
 - Giải quyết vấn đề và sáng tạo: phát hiện được vấn đề từ các nhiệm vụ học tập 
 và tìm cách giải quyết chúng. 
Năng lực riêng: 
- Xác định được vị trí địa lí của vùng biển, một số đảo, quần đảo của Việt Nam trên 
 bản đồ hoặc lược đồ.
- Trình bày được công cuộc bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của 
 Việt Nam ở Biển Đông trong lịch sử, có sử dụng một số tư liệu, tranh ảnh, câu 
 chuyện liên quan (đội Hoàng Sa, lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa). 
 - Sưu tầm, đọc và kể lại được một số câu chuyện, bài thơ về biển, đảo Việt Nam.
3. Phẩm chất
- Yêu nước: Tự hào về lịch sử quê hương, đất nước.
- Trách nhiệm: Nâng cao ý thức cá nhân trong việc bảo vệ chủ quyền, các quyền 
 và lợi ích hợp pháp ở Biển Đông và tuyên truyền để mọi người cùng thực hiện.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC 
 12 1. Đối với giáo viên
 - Giáo án, SGK, SGV, Vở bài tập Lịch sử 5.
 - Bản đồ địa lí tự nhiên Việt Nam hoặc lược đồ hình 1 trang 11 SGK phóng to.
 - Một số hình ảnh minh hoạ về biển đảo Việt Nam.
 - Phiếu học tập.
 - Máy tính, máy chiếu (nếu có điều kiện).
2. Đối với học sinh
 - SHS Lịch sử và Địa lí 5 Cánh diều.
 - Thông tin, tài liệu, tranh ảnh về làm quen với phương tiện học tập môn Lịch 
 sử và Địa lí. 
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 
 Tiết 3
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP 
a. Mục tiêu: Giúp HS hệ thống lại kiến thức và luyện tập. 
b. Cách tiến hành
Nhiệm vụ 1: Trò chơi “Tiếp sức”
- GV yêu cầu HS chia làm 2 nhóm, mỗi nhóm 5 HS, HS - HS tích cực tham gia 
còn lại quan sát, cổ vũ. trò chơi.
- GV quy định thành viên mỗi nhóm sẽ lần lượt viết tên 
đảo, quần đảo của Việt Nam lên bảng. Mỗi HS mỗi lần chỉ 
viết một tên đảo hoặc quần đảo, sau đó thành viên khác lên. 
Nhóm nào viết được nhiều tên đảo, quần đảo sẽ chiến 
thắng. 
- GV ghi nhận đáp án hợp lí:
 Tên một số quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, Thổ Chu, 
 Nam Du, Côn Sơn, Cô Tô...
 Tên một số đảo. Phú Quốc, Cái Bầu, Cát Bà, Phú 
 Qúy, Lý Sơn...
 13 Nhiệm vụ 2: Đọc thơ hoặc kể chuyện về biển đảo. 
- GV tổ chức cho HS làm việc theo cặp đôi lựa chọn bài thơ - HS làm việc nhóm đôi.
hoặc câu chuyện về biển, đảo Việt Nam mà em sưu tầm 
được. 
- GV mời đại diện các cặp lên đọc thơ hoặc kể câu chuyện - Đại diện một số nhóm 
về biển, đảo Việt Nam. HS khác lắng nghe, nhận xét. lên trình bày trước lớp.
- GV nhận xét, tổng kết: 
+ Một số bài thơ về biển, đảo Việt Nam: 
• Lời sóng 4 (trích Trường ca Biển – Hữu Thỉnh).
• Đoàn thuyền đánh cá – Huy Cận.
• Biển – Hoàng Trung Thông. 
• Hoàng Sa – Nguyên Hòa...
+ Một số câu chuyện về biển, đảo Việt Nam:
• Bác Hồ với biển đảo Việt Nam.
• Kể chuyện Hoàng Sa – Lê Văn Chương. 
- GV yêu cầu HS nêu ý nghĩa câu chuyện hoặc bài thơ. 
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức đã học để thực hiện 
tìm hiểu và mở rộng kiến thức. 
b. Cách tiến hành
- GV yêu cầu HS làm việc theo cặp: Tìm hiểu và giới thiệu - HS làm việc theo cặp 
một hoạt động của quân và dân Việt Nam góp phần thực đôi.
thi và bảo vệ chủ quyền ở Biển Đông. Nêu suy nghĩ của em 
về việc làm đó. 
- GV gợi ý cho HS tìm hiểu:
+ Nâng cao ý thức về việc bảo vệ chủ quyền trên biển đảo.
+ Đẩy mạnh công tác huấn luyện về quân sự phù hợp với 
yêu cầu chiến đấu trên biển, từng bước nâng cao chất 
lượng huấn luyện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đặt ra...
 14 GV mời đại diện 2 – 3 HS trao đổi với GV và các HS khác - Đại diện một số nhóm 
về bài tập của mình. Các HS khác nhận xét, bổ sung ý kiến lên trình bày.
(nếu có). 
- GV nhận xét, đánh giá, khích lệ HS. 
- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Đố vui”. - HS tích cực tham gia 
- GV đọc từng câu hỏi và HS giơ tay để phát biểu. GV công Trò chơi.
bố đáp án sau khi HS trả lời.
Câu 1: Địa danh nào nước ta được UNESCO công nhận là 
Di sản thiên nhiên thế giới? 
A. Vịnh Lan Hạ.
B. Vịnh Hạ Long.
C. Vịnh Vĩnh Hy.
D. Vịnh Nha Trang.
Câu 2: Đội Hoàng Sa được lập vào thời gian nào?
A. Thế kỉ XVII.
B. Thế kỉ XV.
C. Thế kỉ V.
D. Thế kỉ XII.
Câu 3: Những thành viên đội Hoàng Sa đến từ đâu?
A. Quảng Bình.
B. Quảng Nam.
C. Quảng Ngãi.
D. Quảng Trị.
Câu 4: Để tưởng nhớ công ơn của đội Hoàng Sa, người dân 
đã tổ chức lễ gì? 
A. Nghinh ông.
B. Tịch điền.
C. Lồng Tồng.
D. Khao lề thế lính.
 15 Câu 5: Việt Nam tham gia Công ước của Liên hợp quốc về 
Luật biển năm nào?
A. 1982.
B. 1983
C. 1992
D. 1993
- GV công bố đáp án ngay sau khi HS nêu đáp án:
 Câu 1 Câu 2 Câu 3 Câu 4 Câu 5
 B A C D A
* CỦNG CỐ
- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung chính của bài 
học. 
- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS trong giờ học, 
khen ngợi những HS tích cực; nhắc nhở, động viên những 
HS còn chưa tích cực, nhút nhát.
* DẶN DÒ
- GV nhắc nhở HS:
+ Đọc lại bài học Biển đảo Việt Nam. 
+ Có ý thức chăm chỉ, tìm tòi, học hỏi những phương tiện 
học tập môn Lịch sử và Địa lí.
+ Đọc trước Bài 4 – Dân cư và dân tộc ở Việt Nam (SGK 
tr.20).
 16 17