Bài giảng Tiếng Việt 5 - Tuần 19 - Luyện từ và câu: Câu đơn và câu ghép

 TIẾNG VIỆT – LỚP 5 Luyện từ và câu
Câu đơn và câu ghép I. Nhận xét
Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:
 1 Biển luôn thay đổi màu tuỳ theo sác mây trời.2 Trời xanh thẳm, 
biển cũng xanh thẳm như dâng cao lên, chắc nịch.3 Trời rải mây trắng 
nhạt, biển mơ màng dịu hơi sương.4 Trời âm u mây mưa, biển xám xịt, 
nặng nề.5 Trời ầm ầm dông gió, biển đục ngầu, giận dữ. 
 Vũ Tú Nam 
1. Đánh số thứ tự các câu trong đoạn văn trên; xác định chủ ngữ, vị ngữ 
trong từng câu. 
2. Xếp các câu trên vào nhóm thích hợp: 
a) Câu đơn (câu do một cụm chủ ngữ – vị ngữ tạo thành). 
b) Câu ghép (câu do hai hoặc nhiều cụm chủ ngữ - vị ngữ ghép lại với 
nhau tạo thành). 
3. Có thể tách mỗi cụm chủ ngữ – vị ngữ trong các câu ghép ở đoạn văn 
trên thành một câu đơn được không? Vì sao? Câu đơn (do một cụm chủ ngữ - vị ngữ tạo thành
 (1) Biển luôn thay đổi màu tuỳ theo sắc mây trời.
 Câu ghép (do hai hoặc nhiều cụm chủ ngữ - vị ngữ ghép 
 lại với nhau tạo thành
 (2) Trời xanh thẳm, biển cũng xanh thẳm như dâng cao lên,
 chắc nịch.
(3) Trời rải mây trắng nhạt, biển mơ màng dịu hơi sương.
 (4) Trời âm u mây mưa, biển xám xịt, nặng nề.
 (5) Trời ầm ầm dông gió, biển đục ngầu, giận dữ. Không thể tách mỗi cụm chủ ngữ - vị ngữ (tức là mỗi vế 
câu) trong các câu ghép ở đoạn văn trên thành một câu 
đơn, vì các vế câu diễn tả những ý có quan hệ chặt chẽ 
với nhau. Nếu tách mỗi vế trong câu ghép thành 1 câu 
đơn thì sẽ tạo nên một chuỗi câu rời rạc, không gắn kết 
với nhau về nghĩa.
(2) Trời xanh thẳm, biển cũng xanh thẳm như dâng cao lên,
chắc nịch. II. Bài học. 
1. Câu đơn là câu do một cụm chủ ngữ – vị ngữ tạo 
thành 
2. Câu ghép là câu do hai hoặc nhiều cụm chủ ngữ – vị 
ngữ ghép lại với nhau tạo thành. Mỗi cụm chủ ngủ – vị 
ngữ được gọi là một về câu, thể hiện một ý có quan hệ 
chặt chẽ với những về câu khác III. Luyện tập
Bài 1. Gạch dưới câu ghép trong đoạn văn dưới đây. Đặt 
dấu // giữa các vế câu trong từng câu ghép. 
(1) Vườn cây vào đông, // lá vàng bay lả tả trên nền đất 
lạnh. (2) Sương giá quấn quanh ngọn những cành khô. 
(3) Đêm xuống, // gió bắc thổi hun hút. (4) Chú chim sâu 
rét. (5) Chú đâm nản lòng. (6) Chú nằm vo tròn trong cái 
tổ lá ngái treo đu đưa. (7) Mặt Trời đã lên cao, // chú mới 
ra khỏi tổ. Bài 2. Viết lại đoạn văn sau, chuyển những cặp câu đơn 
có quan hệ chặt chẽ với nhau thành câu ghép. 
 Tất cả các bà mẹ đều yêu thương con mình. Con 
rét thì mẹ lạnh. Con ngã thì mẹ đau. Con đói. Ruột gan 
mẹ cồn cào. Con ngoan. Mặt mẹ nở hoa. Con hư. Lòng 
mẹ rầu rĩ... - BàiVề học nhà hôm tìm thêmnay giúp những các câu em ghépbiết được để 
điềuchia gì? sẻ trước lớp vào tiết sau.
- Điều đó giúp em việc gì?